Vì sao thất bại lại là công cụ tốt nhất cho con bạn?
Thứ Tư, 18/11/2026Liệu cha mẹ và người giám hộ có nên cố gắng cứu con cái của mình khi gặp thất bại?
Sau khi bị ba người bạn cùng phòng bỏ rơi, con gái của bạn tôi, người muốn giấu tên để bảo vệ quyền riêng tư, cần phải tìm một nơi ở mới. Trong khi vội vã tìm kiếm một căn hộ mới giữa học kỳ, cô bé cũng rất buồn vì mất đi nhóm bạn thân thiết, nghi ngờ giá trị bản thân và tự hỏi liệu mình có thể tìm được những người bạn mới hay không. Cô bé thậm chí còn cân nhắc việc chuyển sang một trường đại học khác.
Ngay lúc đó, sự chia tay ấy giống như một thảm họa. Cảm giác ấy càng tồi tệ hơn khi mẹ cô bé, người cũng yêu cầu được giấu tên, kể lại câu chuyện cho tôi nghe tại buổi sinh hoạt câu lạc bộ sách gần đây nhất. Nhưng khi tôi hỏi thăm tình hình về cô con gái, mẹ cô bé rạng rỡ hẳn lên. Hóa ra cô con gái đang rất ổn. Cô bé có nhiều bạn tốt hơn và giờ đang rất vui vẻ với cuộc sống mới.
Nhìn lại, cả mẹ và con đều mừng vì điều đó đã xảy ra, mặc dù đó là một trong những giai đoạn thăng trầm cảm xúc khó khăn nhất mà họ từng trải qua.
Liệu cha mẹ và người giám hộ có nên cố gắng cứu con cái của mình?
Cha mẹ và người giám hộ thường cảm thấy vui mừng khôn xiết trước những thành công của con cái, đồng thời cũng lo lắng và kiệt sức trước những sai lầm của chúng. Chúng ta cảm nhận được những gì con cái cảm nhận, và đó là một quá trình đầy khó khăn, đối với cả con cái và chính chúng ta.
Sẽ thật tuyệt nếu có một cây đũa thần có thể xóa tan những trải nghiệm tồi tệ đó đi, phải không? Có lẽ bạn nghĩ cuộc sống sẽ dễ dàng hơn nhiều, đúng không? Thực ra không hẳn vậy. Hóa ra cuộc sống có thể dễ dàng hơn trong chốc lát, nhưng không hề tốt đẹp hơn.
Những bài học mà sự nhìn nhận lại mang đến cho cha mẹ và con cái
Tôi đã phỏng vấn các bậc phụ huynh trên khắp đất nước về trải nghiệm của con cái họ với tám kiểu thất bại cụ thể cho cuốn sách mới nhất của tôi, “Tám thất bại có thể giúp trẻ thành công: Phải làm gì và nói gì để biến ‘thất bại’ thành những khoảnh khắc rèn luyện nhân cách”.
Tám thất bại đó là việc không kết nối được với bạn bè, không chăm sóc được bản thân, không học tốt ở trường, không tuân thủ luật lệ, không hòa thuận với gia đình, không quan tâm đến người khác, không kiểm soát được cảm xúc và không tin tưởng vào chính mình.
Tôi đã hỏi 30 bậc phụ huynh đó liệu tôi có thể tặng họ một cây đũa thần để xóa đi những trải nghiệm đau buồn của con họ hay không - những trải nghiệm bao gồm việc phải nhập viện vì say xỉn, bị đuổi học, bị đình chỉ học vì phá hoại tài sản trường học và mất đi những tình bạn quý giá.
29/30 phụ huynh cho biết họ sẽ không dùng phép đũa thần.
Nếu tôi hỏi câu hỏi tương tự vào lúc họ tuyệt vọng nhất, tất cả họ đều nói rằng họ sẽ xin tôi đưa cho họ cây đũa thần. Nhưng nhìn lại, những gì con cái họ học được từ trải nghiệm đó quá quý giá để đánh mất.
Thất bại có tác động như thế nào đến trẻ em?
Khi bạn bế đứa con sơ sinh hoặc đứa trẻ mới biết đi của mình, có lẽ bạn đã mong ước một cuộc sống dễ dàng, trọn vẹn và hạnh phúc cho con mình. Nhưng thực tế, sự dễ dàng đó không dẫn đến sự trọn vẹn hay hạnh phúc. Một chút thất bại thường mới là điều đó. Bởi vì những thử thách giúp trẻ phát triển kỹ năng đối phó và khả năng phục hồi, cả hai đều làm cho cuộc sống trở nên thú vị hơn nhiều.
Trẻ em sẽ không học được gì khi cuộc sống luôn hoàn hảo với chúng. Điều đó giống như việc tập luyện với tạ 0,45kg mãi mãi. Chắc chắn là bạn đang tập thể dục, nhưng nếu không làm tổn thương và tái tạo cơ bắp, bạn sẽ không bao giờ trở nên mạnh mẽ hơn.
Trẻ em cũng không học được gì khi cuộc sống gặp quá nhiều khó khăn. Sử dụng tạ quá nặng cũng không làm bạn mạnh hơn. Tập luyện quá sức gây ra chấn thương và khiến bạn nản lòng.
Tương tự như việc tập luyện để trở nên mạnh mẽ hơn về thể chất, thất bại giúp chúng ta mạnh mẽ hơn về mặt cảm xúc. Cũng giống như tập luyện, thất bại hoạt động theo nguyên tắc "vừa đủ". Bạn cần trải qua "vừa đủ" những thất bại để cảm nhận được nỗi đau, học hỏi từ đó, phục hồi và trở nên mạnh mẽ hơn.
Công cụ cha mẹ thực sự cần
Cha mẹ không cần phải bao bọc con mình trong một "bong bóng" để ngăn chúng khỏi mọi tổn thương, hay cần một cây đũa thần để xóa đi những khoảnh khắc đau buồn sau khi chúng xảy ra. Nhưng có một điều bạn có thể làm để đảm bảo rằng những thất bại của con bạn không trở thành tiêu đề chính trong tuổi thơ của chúng, mà thay vào đó, trở thành bệ phóng cho sự trưởng thành.
Đây là quy trình ba bước của tôi để giúp trẻ vượt qua những thời điểm khó khăn, để, giống như sinh viên đại học phải chuyển nhà giữa học kỳ, con bạn có cơ hội trân trọng những gì mình đã trải qua.
Tóm lại, bạn sẽ cần phải kiềm chế, giải quyết và cùng phát triển với con mình.
Bước một: Khoanh vùng vấn đề. Hãy gọi tên vấn đề, đưa con bạn ra khỏi tình huống đó, làm bất cứ điều gì cần thiết để ngăn chặn nó lan rộng, để vấn đề không trở nên tồi tệ hơn.
Bước hai: Giải quyết vấn đề. Đã đến lúc hành động để mọi việc tốt hơn. Con bạn có thể làm gì để vượt qua chuyện này? Con có cần nói chuyện với ai đó, viết nhật ký, xin lỗi, tìm kiếm góc nhìn khác hoặc sự giúp đỡ chuyên nghiệp, hay bồi thường thiệt hại không?
Bước ba: Kết thúc. Đã đến lúc chuyển hướng và gác lại chuyện này, cả bạn và con bạn. Bạn có thể thực hiện việc này theo một nghi thức nhất định nếu muốn, hoặc đơn giản là quyết định không tiếp tục day dứt về nó nữa.
Nhiều bậc cha mẹ và người giám hộ cứ liên tục kiểm tra xem con mình có ổn không hoặc liệu chúng có lặp lại sai lầm cũ hay không. Đừng làm vậy. Đến một thời điểm nhất định, việc con cái hiểu từ chính cha mẹ rằng trải nghiệm tồi tệ của chúng, dù là do quyết định sai lầm của bản thân hay của người khác, không định nghĩa con người chúng sẽ có lợi hơn.
Theo Michelle Icard (CNN)






