“KHÔNG PHẢI ĐÀN ÔNG NÀO CŨNG VẬY” VÀ SỰ THẬT?

Vấn đề nghiêm trọng và cấp bách nhất của công cuộc đấu tranh vì bình đẳng giới qua nhiều thế hệ chính là bạo lực giới. Đây không chỉ là những tổn thương về thể chất và tinh thần, mà còn là rào cản tước đoạt quyền được sống an toàn và tự do của phụ nữ và trẻ em gái. Đáng chú ý, bạo lực giới không phải là những tai nạn ngẫu nhiên, mà là hệ quả trực tiếp của sự bất bình đẳng về cán cân quyền lực và những định kiến giới đã cắm rễ trong cấu trúc xã hội. Chính vì vậy, trọng tâm của các diễn đàn về nữ quyền hầu hết luôn xoay quanh việc lên tiếng lên án và xóa bỏ bạo lực giới: từ các bài viết mang tính học thuật cho đến những bài viết phản ánh thực tế đời thường về nạn quấy rối và xâm hại tình dục. Bên cạnh đó, do số liệu thực tế cho thấy phần lớn thủ phạm của các hành vi này là đàn ông, nên đối tượng bị phê phán trong các thảo luận về bạo lực giới cũng chủ yếu là đàn ông. Thế nhưng, thay vì đồng cảm với trải nghiệm của nạn nhân hoặc lên án hành vi bạo lực, một bộ phận nam giới lại chọn phản ứng bằng cụm từ “Không phải đàn ông nào cũng vậy”. Lời đính chính này hoàn toàn không mang ý nghĩa “minh oan” như nhiều người vẫn tưởng. Đó bản chất chỉ là một cơ chế phòng thủ tâm lý, nơi sự tự ái của cá nhân được đặt lên trên sự an toàn của cả một cộng đồng.

(Ảnh: Feminism in India)

Thứ nhất, việc nói rằng “Không phải đàn ông nào cũng vậy” về bản chất là đang nhầm lẫn giữa đạo đức cá nhân và một mối nguy mang tính hệ thống. Bạo lực giới không phải là một vài câu chuyện đáng tiếc, hy hữu trong xã hội, mà là một thực tại nhức nhối: chỉ cần là giới tính nữ, rủi ro bị quấy rối hoặc xâm hại chưa bao giờ là bằng không. Vì thế, khi phụ nữ lên tiếng về bạo lực giới, họ không quy chụp hay đổ lỗi cho tất cả đàn ông. Thứ họ lên án là một xã hội không công bằng, không đảm bảo an toàn và tự do cho họ; một xã hội luôn có lời bào chữa cho những hành vi xấu; và một xã hội không thực sự lắng nghe chính xác những gì họ muốn nói. Việc một người đàn ông không tấn công hay bạo hành phụ nữ chỉ đơn thuần là chuẩn mực đạo đức của anh ta. Lựa chọn ấy không khiến các ca bạo lực giảm xuống và cũng chẳng thể thay đổi thực tế rằng phụ nữ luôn phải sống trong sự bất an trước nguy cơ trở thành nạn nhân của bạo lực giới. Bằng cách kéo một vấn đề xã hội nhức nhối về quy mô tự thấu cảm cá nhân, cụm từ “Không phải đàn ông nào cũng vậy” đã vô tình phủ nhận toàn bộ nỗi sợ thực tế của phụ nữ. Nó biến một cuộc thảo luận cấp bách về quyền được an toàn của nữ giới thành một lời thanh minh thừa thãi về sự tử tế của một bộ phận đàn ông. 

Thứ hai, “không phạm tội” chỉ là chuẩn mực tối thiểu của một người văn minh. Chỉ vì bạn không quấy rối hay hiếp dâm phụ nữ không có nghĩa là bạn là “người tốt”. Xã hội không chỉ phân cực giữa “người tốt” và “quái vật”, mà còn có một dải phổ của sự thờ ơ và sự dung túng. Hãy tưởng tượng một xã hội thu nhỏ có 10 phụ nữ và 10 đàn ông. Trong số 10 người đàn ông đó, có 1 người bạo hành gia đình, 1 người là kẻ xâm hại, 1 người bình phẩm khiếm nhã về cơ thể phụ nữ, 2 người cười đùa hưởng ứng, 2 người im lặng vì cho rằng “không phải việc của mình” và 3 người lên mạng nói “không phải đàn ông nào cũng thế” khi 1 trong 10 người phụ nữ lên tiếng. Vậy rốt cuộc có bao nhiêu người là “đàn ông tốt”? Việc không trực tiếp gây hại nhưng lại ngó lơ trước nỗi đau của nạn nhân, hoặc từ chối lên tiếng trước những hành vi lệch chuẩn của những người đồng giới, thực chất là một hình thức đồng phạm vô hình. Sự vô cảm đó biến lời khẳng định "Không phải đàn ông nào cũng vậy” trở thành vô giá trị.

(Ảnh: Coinswallow/Instagram, Dịch tiếng Việt: ChatGPT)

Thứ ba, bản chất độc hại nhất của cụm từ này nằm ở hành vi đánh tráo vị trí nạn nhân một cách tinh vi và chuyển hướng trọng tâm cuộc thảo luận. Khi một người phụ nữ lên tiếng về trải nghiệm bị quấy rối hoặc xâm hại, họ là nạn nhân đang tìm kiếm sự cảm thông, thấu hiểu và công lý. Thế nhưng, câu đáp "Không phải đàn ông nào cũng vậy" lại lập tức đảo ngược vị thế: nó biến người đàn ông lên tiếng trở thành "nạn nhân của sự quy chụp", còn người phụ nữ vốn là nạn nhân lại bị biến thành kẻ chụp mũ. Hành vi này khiến người đang mang tổn thương phải dừng cuộc thảo luận lại chỉ để trấn an và minh oan cho sự tự ái của người nói, đồng thời chuyển tiêu điểm từ quyền được sống an toàn của phụ nữ sang cuộc tranh cãi về cảm xúc bị xúc phạm của đàn ông. Đó là hành vi tước đoạt quyền được lắng nghe của nạn nhân để phục vụ lòng tự tôn và cái tôi của một số thành phần nam giới. 

Cuối cùng, dù sự thật có đúng là không phải mọi đàn ông trên đời đều là "quái vật độc ác" đi chăng nữa, thì nỗi sợ của phụ nữ chưa bao giờ là một ảo tưởng hay sự "làm quá", mà chỉ là nỗi sợ của họ liên tục bị xem nhẹ bởi tiêu chuẩn kép của xã hội. Hãy nhìn vào một phép so sánh thực tế: Xác suất một người bị cá mập sát hại chỉ là 1 trên 3,7 triệu, nhưng con số đó đã đủ để xã hội hợp lý hóa nỗi sợ cá mập và xây dựng hàng loạt hệ thống cảnh báo. Thế nhưng, khi số liệu thống kê chỉ ra rằng trung bình cứ 1 trong 3 phụ nữ từng là nạn nhân của bạo lực thể xác hoặc tình dục do nam giới gây ra, thì nỗi sợ của họ lại bị gán cho cái nhãn "thái quá" và "vơ đũa cả nắm". Quan trọng hơn, dù biết "không phải ai cũng vậy", nhưng làm sao để một người phụ nữ có thể phân biệt được đâu là người an toàn và đâu là kẻ nguy hiểm chỉ từ cái nhìn đầu tiên? Nếu đưa cho bạn một hộp sô-cô-la có 6 viên và cảnh báo rằng trong đó có 1 viên dính độc tố chết người, liệu bạn có dám bốc đại một viên để ăn chỉ vì "phần lớn viên sô-cô-la còn lại đều bình thường"? Câu trả lời chắc chắn là không. Khi rủi ro đánh đổi bằng chính tính mạng và nhân phẩm, phụ nữ không có nghĩa vụ phải đặt sự an toàn của mình vào một trò chơi may rủi. Chẳng có bất kỳ lý do biện bạch nào để phủ nhận hay hạ thấp nỗi sợ hoàn toàn chính đáng của phái nữ trước rủi ro bạo lực từ nam giới.

Vì vậy, nếu bạn là một người đàn ông và cảm thấy tự ái hay khó chịu khi nghe những lời lên án dành cho giới nam, phản ứng văn minh không phải là gào lên "Không phải đàn ông nào cũng vậy" để thanh minh cho bản thân. Điều bạn thực sự nên làm là lên tiếng chỉ trích những hành vi biến thái, thô tục của chính bạn bè đồng giới và thực sự hành động để biến môi trường xung quanh trở nên an toàn hơn. Sự tử tế của đàn ông không đo đếm bằng những lời phân trần, mà được chứng minh bằng việc đứng về phía giải pháp.

Thu An tổng hợp 

Nguồn: Jarida Today (Instagram)