Tìm hiểu: Hệ thống sinh sản nam

Sinh sản là gì?

Sinh sản là quá trình giúp sinh vật tạo ra các cá thể mới cùng loài. Mặc dù hệ sinh sản rất quan trọng để duy trì sự tồn tại của loài (duy trì nòi giống), nhưng không giống như các hệ cơ quan khác trong cơ thể, hệ sinh sản không nhất thiết để duy trì sự sống của từng cá thể.

Kiến thức cơ bản về sinh sản ở người

Trong quá trình sinh sản của con người, có hai loại tế bào sinh dục, hay giao tử (gametes), tham gia. Giao tử đực, hay tinh trùng, và giao tử cái, trứng hoặc noãn, gặp nhau trong hệ thống sinh sản của nữ giới. Khi tinh trùng thụ tinh (gặp) trứng, trứng đã thụ tinh này được gọi là hợp tử (zygote). Hợp tử trải qua quá trình trở thành phôi và phát triển thành thai nhi.

Cả hệ thống sinh sản của nam giới và hệ thống sinh sản của nữ giới đều cần thiết cho quá trình sinh sản.

Giống như các sinh vật khác, con người truyền một số đặc điểm của mình cho thế hệ tiếp theo thông qua các gen. Gen là đơn vị mang thông tin di truyền quy định các đặc điểm của mỗi người. Các gen do cha mẹ truyền cho con khiến con có những nét giống với các thành viên khác trong gia đình, nhưng đồng thời cũng tạo nên những đặc điểm riêng, không ai hoàn toàn giống ai. Các gen này được truyền từ tinh trùng của người cha và trứng của người mẹ.

Hệ thống sinh sản của nam giới là gì?

Hệ thống sinh sản của nam giới bao gồm các bộ phận bên trong và bên ngoài cơ thể giúp nam giới (cùng với nữ giới) tạo ra em bé.

Hệ thống sinh sản của nam giới cũng sản sinh ra hormone giới tính, giúp cơ thể phát triển thành một người đàn ông trưởng thành về mặt sinh dục.

Hệ thống sinh sản của nam giới gồm những bộ phận nào?

Hệ thống sinh sản của nam giới có các bộ phận, bao gồm cơ quan sinh dục nằm bên trong và bên ngoài khung chậu.

Các bộ phận bên ngoài của hệ sinh dục nam

Tinh hoàn: là hai cơ quan hình bầu dục có chức năng sản xuất và lưu trữ hàng triệu tế bào sinh dục nam nhỏ bé gọi là tinh trùng sau tuổi dậy thì. Tinh hoàn cũng là một phần của hệ thống nội tiết vì chúng sản xuất các hormone như testosterone. Hormone này gây ra giọng nói trầm hơn, cơ bắp to hơn, và sự phát triển lông trên cơ thể và mặt. Nó cũng kích thích cơ thể sản sinh tinh trùng.

Bìu: Đây là một túi da nằm bên ngoài khung chậu, có chức năng chứa tinh hoàn. Chức năng của bìu là giúp giữ cho tinh hoàn ở nhiệt độ thích hợp. Chúng cần được giữ ở nhiệt độ thấp hơn nhiệt độ cơ thể để sản sinh tinh trùng.

• Khi cơ thể ấm, bìu sẽ to hơn và mềm hơn để thoát nhiệt dư thừa. Khi trời lạnh, bìu sẽ co lại và săn chắc hơn để giữ nhiệt cho cơ thể. Não bộ và các bộ phận khác của hệ thần kinh sẽ điều khiển sự thay đổi kích thước của bìu.

Mào tinh hoàn: là một ống nằm cạnh mỗi tinh hoàn, và nó lưu trữ tinh trùng.

Dương vật: Cơ quan sinh dục nam này được đưa vào âm đạo trong quá trình quan hệ tình dục qua đường âm đạo. Dương vật có các bộ phận:

• Thân dương vật. Đây là phần chính. Bên trong dương vật được cấu tạo từ mô xốp, có thể to ra hoặc nhỏ lại.
• Quy đầu. Đây là phần đầu hoặc đỉnh của dương vật. Ở cuối quy đầu có một khe nhỏ nơi nước tiểu và tinh dịch (chất lỏng mang tinh trùng) thoát ra khỏi cơ thể.
• Bao quy đầu. Nếp da này nằm ở cuối dương vật và che phủ quy đầu. Một số gia đình chọn cách nhờ bác sĩ hoặc người thuộc giáo hội thực hiện cắt bao quy đầu. Việc này có thể dựa trên tín ngưỡng tôn giáo, lo ngại về vệ sinh, hoặc lý do văn hóa hay xã hội. Người có bao quy đầu và người không có bao quy đầu không khác nhau: Tất cả dương vật đều hoạt động như nhau, dù có bị cắt bao quy đầu hay không.

Các bộ phận bên trong hệ sinh dục nam

Ống dẫn tinh: là một ống cơ mỏng vận chuyển tinh trùng từ mào tinh hoàn đến một ống gọi là niệu đạo. Mào tinh hoàn và ống dẫn tinh tạo thành hệ thống ống dẫn này.

Niệu đạo: là một ống dẫn tinh trùng trong tinh dịch ra ngoài cơ thể qua dương vật. Niệu đạo cũng là một phần của hệ tiết niệu vì nước tiểu đi qua nó khi rời khỏi bàng quang (túi cơ chứa nước tiểu cho đến khi đi qua niệu đạo) và ra khỏi cơ thể.

Túi tinh: Hai túi này nằm ở đáy bàng quang. Các túi này tạo ra dịch để nuôi dưỡng tinh trùng và giúp nó di chuyển. Túi tinh là một tuyến phụ (bộ phận của hệ sinh dục nam giúp tạo ra dịch tinh).

Tuyến tiền liệt: Tuyến này, có kích thước bằng quả óc chó, bao quanh một phần niệu đạo và tạo ra một phần dịch trong tinh dịch. Giống như túi tinh, tuyến tiền liệt là một tuyến phụ trợ.

Hệ thống sinh sản của nam giới hoạt động như thế nào?

Khi nam giới được sinh ra, tất cả các bộ phận của hệ thống sinh sản đều đã hình thành. Nhưng khả năng sinh sản chỉ có thể diễn ra khi đạt đến tuổi dậy thì. Tuổi dậy thì thường bắt đầu khi các bé trai từ 9 đến 15 tuổi.

Tuổi dậy thì

Trong giai đoạn dậy thì, tuyến yên, nằm gần não bộ, sản sinh ra các hormone ra lệnh cho tinh hoàn sản xuất testosterone. Điều này gây ra nhiều thay đổi trong cơ thể. Mặc dù thời điểm diễn ra những thay đổi này khác nhau ở mỗi người, nhưng các giai đoạn dậy thì thường tuân theo một trình tự nhất định:

• bìu và tinh hoàn to ra.
• lông mọc ở vùng kín
• dương vật dài ra
• lông mọc dưới cánh tay và trên mặt, và giọng nói trở nên trầm hơn.
• cơ thể trải qua giai đoạn phát triển nhanh.

Trong giai đoạn này, túi tinh và tuyến tiền liệt phát triển và các tế bào tinh trùng được hình thành.

Tinh trùng được hình thành như thế nào?

• Trong giải phẫu học nam giới, tinh trùng phát triển trong tinh hoàn bên trong một hệ thống các ống nhỏ gọi là ống sinh tinh. Khi mới sinh, các ống này chứa các tế bào tròn đơn giản. Trong giai đoạn dậy thì, testosterone và các hormone khác khiến các tế bào này biến đổi thành tế bào tinh trùng.
• Tinh trùng phân chia và biến đổi cho đến khi chúng có đầu và đuôi ngắn, giống như nòng nọc. Phần đầu chứa vật chất di truyền (gen). Tinh trùng di chuyển vào mào tinh hoàn, nơi chúng tiếp tục phát triển. Tinh trùng rất nhỏ: dài khoảng 0,05 milimét. Ở tuổi dậy thì, nam giới sẽ tạo ra hàng triệu tinh trùng mỗi ngày.
• Tinh trùng sau đó di chuyển đến ống dẫn tinh. Túi tinh và tuyến tiền liệt tạo ra một chất dịch màu trắng gọi là tinh dịch. Chất dịch này trộn lẫn với tinh trùng để tạo thành tinh dịch khi nam giới bị kích thích tình dục.

Sự kích thích tình dục

Dương vật, thường ở trạng thái mềm nhũn, sẽ trở nên cứng khi nam giới bị kích thích tình dục. Các mô trong dương vật chứa đầy máu, khiến nó trở nên cứng và cương cứng (sự cương dương). Độ cứng của dương vật cương cứng giúp việc đưa vào âm đạo của nữ giới dễ dàng hơn trong khi quan hệ tình dục.

Khi dương vật cương cứng được kích thích, các cơ xung quanh cơ quan sinh dục sẽ co lại. Các cơ này đẩy tinh dịch qua hệ thống ống dẫn và niệu đạo. Tinh dịch được đẩy ra khỏi cơ thể qua niệu đạo - quá trình này được gọi là xuất tinh. Mỗi lần xuất tinh có thể chứa tới 500 triệu tinh trùng.

Quan hệ tình dục

Nếu tinh dịch được xuất vào âm đạo, tinh trùng sẽ "bơi" và thụ tinh (gặp gỡ) tế bào sinh dục nữ gọi là trứng trong hệ thống sinh sản của phụ nữ. Chỉ cần một tinh trùng là đủ để thụ tinh cho trứng.

Nếu tinh trùng thụ tinh với trứng, thì đó được gọi là hợp tử. Hợp tử có gen – một nửa từ trứng và một nửa từ tinh trùng. Hợp tử phát triển trong suốt thai kỳ, trở thành phôi và sau đó là thai nhi. Sau khoảng 40 tuần kể từ khi trứng được thụ tinh, em bé chào đời.

Nguồn tài liệu: 

• https://kidshealth.org/en/teens/male-repro.html 
• © 2026 Quỹ Nemours/KidsHealth