Cần có cách nhìn khách quan hơn...

Bản chất vẫn là "rượu cũ bình mới" nhưng việc làm này, một cách vô hình chung, đã tạo nên những ấn tượng không tốt từ phía dư luận tới một số người đang làm công tác viên của các chương trình phòng chống HIV/AIDS hiện nay.

Mục đích của các chương trình y tế nói chung là hướng đến bảo vệ sức khỏe cho người dân và bao gồm cả những nhóm đối tượng đặc biệt.  Hầu hết các chương trình phòng chống HIV/AIDS quốc gia hoặc của các tổ chức phi chính phủ, việc tiếp cận với các nhóm đối tượng nguy cơ, đặc biệt là người làm nghề mại dâm và người nghiện chích ma túy, để tuyên truyền, cung cấp dịch vụ thường gặp rất nhiều khó khăn. Bởi vì các nhóm đối tượng này "ngại" tiếp xúc với người lạ và nhân viên y tế.

Khi làm việc tại một trung tâm VCT (Tư vấn, xét nghiệm tự nguyện) tại thành phố Hải Phòng , chúng tôi được một khách hàng cho biết: "Các anh chị làm trực tiếp với đối tượng thì khó đấy, vì họ không tiếp xúc với người ngoài chỉ nói chuyện hoặc tiếp xúc với bạn bè thôi....".

Sử dụng những đồng đẳng viên là người có cùng cảnh ngộ hoặc có liên quan chặt chẽ với đối tượng để tiếp cận với những nhóm đối tượng này là một chiến lược thường được các chương trình phòng chống HIV/AIDS áp dụng. Không ít đồng đẳng viên là cộng tác viên tích cực trong các chương trình phòng chống HIV/AIDS đã từng có sự liên quan tới ma tuý, mại dâm như người nghiện, người hành nghề mại dâm hoặc là chủ kinh doanh các dịch vụ liên quan. Chính vì vậy mà việc tiếp cận và nắm bắt được nhu cầu, tâm lý của các nhóm đối tượng cũng dễ dàng hơn. Họ cũng là người trực tiếp đưa bao cao su, bơm kim tiêm và những thông tin về phòng chống HIV/AIDS tới những nhóm đối tượng này. Công việc của họ cũng được xếp vào nhóm những công việc nhạy cảm và có nhiều nguy cơ. Vài năm trước đây, ở Hải Phòng đã từng xảy ra trường hợp một số cộng tác viên truyền thông phòng chống HIV/AIDS bị bắt gom cùng với các đối tượng bán dâm và sử dụng ma tuý vì họ có mang theo bơm kim tiêm và bao cao su.

Nói điều này, chúng tôi không nhằm mục đích bênh vực hay biện minh cho những cộng tác viên của chương trình phòng chống HIV/AIDS có hành vi phạm pháp luật mà chúng tôi chỉ muốn báo chí và dư luận có một cách nhìn trung dung hơn về vấn đề này. Cơ quan y tế không tiếp tay cho những hành vi phạm pháp luật và cũng không giúp cá nhân chạy tội khi họ có sai phạm. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật và một người dù là cộng tác viên của chương trình phòng chống HIV/AIDS hay không thì vẫn phải chịu trách nhiệm như nhau trước pháp luật. Vì vậy, nếu một người có hành vi vi phạm pháp luật, họ sẽ phải chịu trách nhiệm trước cơ quan hành pháp nhưng những đóng góp của họ cho cộng đồng và xã hội với vai trò là một công tác viên trong chương trình phòng chống HIV/AIDS thì vẫn cần được ghi nhận đúng mức.

Trong cách viết, các nhà báo đôi khi thích chỉ ra tính đối nghịch, giật "tít" thật kêu để gợi sự tò mò của độc giả. Thế nhưng, trong bài báo nói trên, chỉ vì người vi phạm pháp luật là một cộng tác viên của chương trình phòng chống HIV/AIDS mà được quan tâm hơn so với những người vi phạm pháp luật và làm công việc khác thì quả là một cách nhìn thiên lệch và cần cân nhắc lại. Điểm nhấn của bài báo là việc đối tượng đã dùng một bao tải bao cao su của “dự án” đem về “phòng chống” cho khách và gái của nhà hàng. Nhưng từ phía những người làm chương trình phòng chống HIV/AIDS chúng tôi cho rằng, xét cho cùng những chiếc bao cao su - công cụ tuyên truyền, dụng cụ phòng chống HIV/AIDS dù sao cũng đã được sử dụng đúng mục đích, đúng đối tượng. 

Trong tình hình đại dịch HIV/AIDS đang có chiều hướng bùng phát và nhà nước vẫn chưa thể quản lý tốt các vấn đề nhậy cảm như mại dâm, ma tuý  thì vai trò của những cộng tác viên đồng đẳng thuộc nhóm đối tượng này vẫn giữ một vai trò hết sức quan trọng và quyết định tới sự thành công của nhiều chương trình tuyên truyền, can thiệp phòng chống HIV/AIDS.