Cách trò chuyện về sử dụng công nghệ dành cho gia đình có con độ tuổi vị thành niên - Phần 2
Thứ Hai, 19/10/2026Sau đây là các câu hỏi và gợi ý mà cha mẹ có thể sử dụng với con mình để nhận được ý kiến của trẻ, cùng nhau đưa ra quyết định và có những cuộc trò chuyện cởi mở giữa cha mẹ và con cái về sử dụng công nghệ (Phần 2).
Trẻ ở lứa tuổi tiền thiếu niên/thanh thiếu niên gặp khó khăn trong việc tuân theo quy tắc hoặc đáp ứng kỳ vọng của gia đình về việc sử dụng công nghệ và phương tiện truyền thông kỹ thuật số
“Bố/mẹ cảm thấy đây là thời điểm tốt để chúng ta kiểm tra xem những kỳ vọng của gia đình về việc sử dụng phương tiện truyền thông đang diễn ra như thế nào. Tất cả chúng ta đang sử dụng thiết bị của mình như thế nào? Bố/mẹ nhận thấy đã vài lần bố/mẹ cần nhắc con về thỏa thuận của chúng ta là không sử dụng thiết bị ở bàn ăn để chúng ta có thể dành thời gian cho nhau (hoặc khu vực khác mà con đang gặp khó khăn). Con có ý tưởng gì để quy tắc đó hiệu quả hơn với con không? Kế hoạch đó có điểm nào hiệu quả và điểm nào không hiệu quả?”
Các gợi ý có thể dùng để tiếp nối cuộc trò chuyện
- “Con có cảm giác thế nào về điều đó?”
- “Bố/mẹ đang làm gương về ranh giới đó như thế nào?”
- “Con cảm thấy mình đang làm gương cho các em như thế nào?”
- “Bố/mẹ có thể hỗ trợ con tuân theo quy tắc đó như thế nào?”
- “Chúng ta nên làm bước gì tiếp theo?”
Trẻ ở lứa tuổi tiền thiếu niên/thanh thiếu niên chơi game quá nhiều
“Chúng ta nói chuyện về việc chơi game nhé. Bố/mẹ muốn chia sẻ một vài điều bố/mẹ nhận thấy về hành vi chơi game của con, và sau đó lắng nghe ý kiến của con. Mục tiêu của bố/mẹ là chúng ta sẽ thống nhất về vấn đề này.”
Các gợi ý có thể dùng để tiếp nối cuộc trò chuyện:
- “Con có vẻ khó chịu khi bố/mẹ cố gắng bảo con ngừng chơi trò chơi điện tử và [vào ăn tối/đi ngủ/làm bài tập về nhà/làm việc nhà/v.v.]. Điều gì đang xảy ra trong những khoảnh khắc đó với con.”
- “Những điều gì khiến con khó ngừng chơi game?" - khám phá việc muốn chơi cùng lúc với bạn bè, thiết kế của trò chơi, muốn giải tỏa căng thẳng, trốn tránh bài tập về nhà hoặc việc nhà.
- “Đôi khi bố/mẹ cảm thấy chơi game là một cách để con tạm quên đi những điều khiến con căng thẳng ở trường. Điều đó cũng dễ hiểu. Đôi khi sau một ngày làm việc vất vả, bố/mẹ cũng thấy việc lướt điện thoại có thể khiến bố/mẹ cảm thấy tốt hơn trong giây lát/giúp bố/mẹ tạm quên đi công việc phải làm/v.v. Mặc dù đôi khi chơi game là một cách để giúp con, nhưng với tư cách là phụ huynh, bố/mẹ muốn giúp con tìm ra những cách khác để con có thể đối phó với căng thẳng hoặc thư giãn. Hãy cùng xem chúng ta có thể cùng nhau nghĩ ra ý tưởng gì không nhé.”
Phương tiện truyền thông và công nghệ gây cản trở giấc ngủ
“Giấc ngủ thực sự quan trọng đối với tất cả mọi người. Bố/mẹ biết con không thể tham gia hoạt động [x]/không có đủ năng lượng để làm tất cả những điều con muốn làm/v.v khi con không ngủ đủ giấc. Chúng ta hãy nói về một vài ý tưởng để giúp con ngủ ngon hơn nhé.”
Các gợi ý có thể dùng để tiếp nối cuộc trò chuyện
- “Bố/mẹ đã nghe con nói rằng con cảm thấy rất mệt trong tuần này. Cảm giác thế nào khi con để điện thoại ra xa vào lúc [x]?”
- “Chúng ta cùng nhau lên một kế hoạch giúp con cảm thấy thư giãn hơn nhé.”
- "Con nghĩ sao về việc để điện thoại xa giường vì nó có thể cản trở giấc ngủ? Con có ý tưởng nào khác để thư giãn trước khi đi ngủ không?”
- “Bố/mẹ biết con dùng một ứng dụng thư giãn để đi ngủ vào ban đêm, vì vậy điện thoại của con ở gần chỗ con ngủ. Chúng ta có thể xem một số cài đặt để đảm bảo điện thoại của con không gửi thông báo làm con thức giấc không?”
- “Điều gì khiến con dễ sử dụng điện thoại vào ban đêm như vậy? Điều gì khiến con khó đặt điện thoại xuống?”
Cuộc trò chuyện tình cờ nghe được về mạng xã hội
“Hôm nay khi chở con và bạn bè con, bố/mẹ nghe thấy các con nói về điều gì đó con đã thấy trên mạng xã hội tuần trước. Bố/mẹ quan tâm đến những gì đang xảy ra với con, vì vậy bố/mẹ muốn nghe con kể thêm một chút về chuyện đó.”
Các gợi ý có thể dùng để tiếp nối cuộc trò chuyện:
- “Con cảm thấy thế nào về điều đó?”
- “Có những cách nào mà việc này xảy ra trên mạng xã hội đã giúp ích hoặc làm xấu đi tình huống này so với việc nó xảy ra ngoài đời?”
- “Con có thể nói chuyện với ai khi những chuyện như vậy xảy ra?”
- “Có cách nào bố/mẹ có thể hỗ trợ con tốt hơn trong tình huống đó không?”
Gợi ý để khuyến khích suy ngẫm về mối quan hệ với phương tiện truyền thông
- “Con có cảm thấy mọi người sống thật trên mạng xã hội không? Làm sao con biết họ có chân thật không?”
- “Hôm trước con vô tình để quên điện thoại ở nhà, con cảm thấy thế nào? Tại sao?”
- “Con mong muốn [điện thoại/nền tảng mạng xã hội yêu thích của con] được thiết kế tốt hơn như thế nào? Con sẽ thay đổi điều gì?
- “Con cảm thấy thế nào khi con mất khái niệm về thời gian khi sử dụng điện thoại, so với [các hoạt động yêu thích khác như đọc sách, làm nghệ thuật, chơi bóng rổ]?”
- “Con nghĩ [nền tảng] biết gì về con? Con cảm thấy thế nào về điều đó?”
- “Con đã bao giờ chú ý đến cảm giác của mình ngay sau khi sử dụng ứng dụng mạng xã hội yêu thích một lúc chưa? Nếu con không chắc, hãy thử kiểm tra vào lần sau ngay sau đó - con cảm thấy tốt hay xấu? Tại sao con nghĩ vậy?”
Suy ngẫm về cách sử dụng công nghệ của người khác
- “Bố/mẹ biết con đã thấy các bạn cùng lớp dành thời gian trên điện thoại của họ, con nghĩ điều gì là tốt về việc đó? Điều gì gây khó chịu? Tại sao?”
- “Khi con đi chơi với bạn bè, và tất cả họ đều dùng điện thoại và không chú ý đến nhau, con cảm thấy thế nào?”
- “Khi con sử dụng [nền tảng], làm thế nào con biết ai tốt và ai không tốt? Làm thế nào con quyết định chặn ai, hoặc ai là người lớn hay thanh thiếu niên?”
- “Con có nhận thấy bất kỳ người bạn nào của con thay đổi do dành nhiều thời gian cho điện thoại không? Họ thay đổi như thế nào?
- “Điều xấu hổ nhất mà con từng thấy những đứa trẻ khác làm trên trực tuyến là gì? Con cảm thấy thế nào về điều đó?”
- “Điều hài hước nhất mà con từng thấy những đứa trẻ khác làm trên trực tuyến là gì?”
- “Khi con cố gắng nói chuyện với ai đó, và họ đang nhìn vào điện thoại, con cảm thấy thế nào?”
Các bậc phụ huynh nói về việc sử dụng phương tiện truyền thông của chính họ
- “Bố/mẹ đang cảm thấy choáng ngợp với tất cả công nghệ trong thời đại của chúng ta. Chúng ta có thể nghĩ ra những cách để đặt nó xuống và dành thời gian có ý nghĩa bên nhau không?”
- “Đôi khi bố/mẹ gặp khó khăn khi không kiểm tra điện thoại hoặc cảm thấy cần phải trả lời tin nhắn hoặc email. Bố/mẹ đang cố gắng cải thiện cách thiết lập ranh giới cho bản thân. Chúng ta hãy giúp nhau tìm ra sự cân bằng tốt nhé.”
- “Con nghĩ gì về thói quen sử dụng điện thoại của bố/mẹ? Bố/mẹ có thể làm tốt hơn điều gì?”
Nguồn: AAP.org






