Lắng nghe các teen

2. “Con thích có những hành xử như người lớn nhưng sự thật con lại vẫn sợ hãi khi phải đối mặt cùng hai chữ trách nhiệm (khi ở vai trò này)”. Dù được đối xử như một người lớn hay không thì trong lòng các teen gánh nặng trách nhiệm phải cư xử sao cho đúng mực với vai trò mới dường như luôn quá sức với những đôi vai còn khá non nớt. Và mặc cho trẻ có cố “gồng” lên ra vẻ ta đây thì vẫn còn đó những nỗi sợ mơ hồ đáng kể xâm chiếm tâm trí trẻ. Những bậc cha mẹ có khả năng kết hợp chút chút sự tôn trọng của mình cùng tâm hồn nhạy cảm trước những gì trẻ đang phải đối mặt chắc chắn sẽ là nguồn động viên rất lớn cho những cô cậu đang bắt đầu tấp tểnh “sửa dáng” cho đạo mạo hơn này.

3. “Bạn bè đang dần chiếm nhiều sự quan tâm của con hơn”. Một phần của quá trình thay đổi tâm sinh lý ở các teen chính là việc chuyển từ sự phụ thuộc vào cha mẹ hoàn toàn sang những bước đầu tìm kiếm sự độc lập, mà trong đó bạn bè là một trong những “vật chống lưng” khá quan trọng. Điều này rất tự nhiên, đáng được mong đợi và tôn trọng trong quá trình phát triển của trẻ. Đừng quá lo lắng hoặc áp đặt thái quá lên sinh hoạt hằng ngày của trẻ nếu thấy chúng trở nên thích “đánh đu” cùng đám bạn hơn là ở nhà suốt ngày và quấn lấy bạn như trước kia.

4. “Hỏi, hỏi, hỏi và hỏi...”. Một phần lớn của sự phát triển chính là đặt câu hỏi và tìm kiếm câu trả lời. Trẻ có thể hỏi đủ thứ, từ những chuyện nhỏ nhặt như tại sao bạn lại không cho chúng ăn uống thỏa thuê khi bắt đầu được gọi là chàng béo hay cô ù cho đến các khía cạnh quan trọng hơn như các giá trị tinh thần và đức tin mà từ lâu gia đình bạn vẫn hằng theo đuổi… Hãy làm sao để bạn có thể sẵn sàng thỏa mãn cơn khát kiến thức này ở trẻ, như vậy sợi dây gắn bó giữa bạn và con cái mới được thắt chặt, đồng thời qua đó giúp tránh các tiêm nhiễm độc hại từ mớ “kiến thức vỉa hè” do bạn bè xấu truyền cho.

5. “Có điều gì khác lạ đang xảy ra trong con nhưng con không thể nói cùng ba mẹ tại sao”. Chắc chắn bạn có thể đoán ngay cái khác lạ đang diễn ra đó chính là sự thay đổi các hóc môn của cơ thể. Với trẻ nam thì testosterone, với trẻ nữ thì oestragen. Dưới sự tác động của các hóc môn đặc trưng này trẻ nam sẽ có khuynh hướng nóng nảy hơn, dễ lên giọng hơn, đặc biệt những khi chúng bị căng thẳng hay khiêu khích. Chúng cũng bắt đầu cảm thấy ngại ngùng khi tiếp xúc với bạn bè khác giới dù cho đã từng cùng nhau chơi nhà chòi, đóng giả hoàng tử và công chúa… từ tấm bé. Trẻ nữ thì sẽ biến bức tường nhà thành phòng tranh nho nhỏ đủ loại poster thần tượng hay sẽ săm soi sự “phình ra” của tuyến ngực v.v Lúc này, vai trò của cha mẹ là giúp trẻ vượt qua sự khó chịu do các hóc môn gây ra; bảo cho chúng biết mặc dù khó thật đấy nhưng tất cả vẫn trong tầm kiểm soát được và hơn ai hết ba mẹ sẽ là người đứng ra nâng đỡ, động viên con cái.

6. “Con ghét “Cái nhìn”. Tuổi mới lớn còn nhiều bốc đồng nên sẽ không có gì khó hiểu khi các bậc làm cha mẹ luôn hướng sự quan tâm (đôi khi) thái quá đến trẻ - “cái nhìn” có tên gọi từ đây. Để tránh những gay gắt có thể xảy ra bạn được khuyên nên dành nhiều thời gian tâm sự, lắng nghe con cái hơn bởi điều này sẽ làm hạ thấp xuống đến tối thiểu thời lượng bạn dùng “cái nhìn” mà theo trẻ là kém thân thiện, hạ thấp phẩm giá của chúng và sẽ dẫn đến nổi loạn. Vậy thì, giữa “có mà như không” và “không lại thành có” bạn chọn cách nào?

7. “Có những giây phút con thích được cô đơn”. Các teen thường có khuynh hướng thu mình lại một lúc khi cần chiêm nghiệm thế giới bên ngoài và cả thế giới nội tâm bên trong. Dù chúng có thể cười nói hăng say với bạn bè nơi trường lớp nhưng sẽ không có gì bảo đảm khi ở nhà cũng phải diễn ra điều tương tự. Khuynh hướng ngày cũng tự nhiên thôi và phần lớn không cần phải gióng lên hồi chuông cảnh báo gì đâu. Hãy để mọi việc diễn ra như nó phải thế, chẳng phải ngay cả chính người lớn cũng đôi khi cần được “bỏ mặc” để tự mình xả stress và tái nạp nguồn năng lượng tích cực đó sao? Nhưng nếu sau những giây phút tham thiền ấy mà trẻ vẫn có vẻ u uất hoặc sự u uất ấy ngày một thái quá thì đã đến lúc cần sự có mặt của bạn rồi đấy.

8. “Con cần được lắng nghe”. Thường khi con cái gặp rắc rối cha mẹ sẽ ngay lập tức muốn chứng tỏ rằng mình luôn hỗ trợ bằng cách nhảy vào giải quyết thay hoặc bắt đầu “thuyết pháp”. Hãy tập tính kiềm chế lại bạn ạ và lắng nghe con mình muốn gì, hướng giải quyết chúng đề ra như thế nào. Các cuộc nói chuyện giữa phụ huynh và con cái sẽ mở ra chân trời mới về thế giới các teen nếu những người lớn ấy chấp nhận đóng vai những thính giả chân chính nhất. Ngoài ra, tập cho con tính tháo vát, nhanh trí khi xử lý vấn đề lúc không có bạn cũng là điều cần quan tâm. Hẳn là bạn đồng ý rằng bất cứ cánh chim nào dù được coi là non nớt song cũng có ngày phải tự mình ra ràng, đương đầu với mọi bão giông trong cuộc đời mà không có chim bố hoặc chim mẹ kè kè bên cạnh?

9. “Con cần sự kiên định”. Tuổi trẻ là tuổi của sự nổi loạn, muốn chứng tỏ mình. Điều này là không phải bàn cãi. Tuy thế, các teen vẫn thấy tự hào và nể vì nếu cha mẹ chúng tỏ ra kiên định trong các quy tắc có ích cho chúng. Đừng yếu lòng bạn nhé, đó được coi như một phép thử ngược lại mà các teen dành cho những đấng sinh thành đấy. Chẳng là bạn vẫn nghe được những người con thành công thường nhắc về sự nghiêm khắc của cha mẹ họ với sự ngưỡng mộ, lòng biết ơn đầy trân trọng dù cho ngày đấy họ vẫn hay “rủa” thầm sao?

10. “Nói và làm đi đôi với nhau”. Chắc chắn trẻ sẽ cảm thấy bối rối nếu cha mẹ chúng nói một đằng lại làm một nẻo. Bạn rao giảng bao lời hay ý đẹp về ích lợi của việc không hút thuốc trong khi trên môi từng làn khói dày đặc phun ra liên tục, bạn không tiếc lời nói về tác hại của cờ bạc nhưng sẵn sàng bỏ nhà đi ngay bất kể cơm nước cho gia đình nếu ván cờ ấy hay chiếu mạt chược kia thiếu còn tụ; và bạn mong rằng con mình lắng nghe mà tránh ra? Nếu quả vậy, bạn có lẽ thuộc mẫu người quá lý tưởng hóa và duy ý chí đấy! Hãy nói và làm như một để hình ảnh của bạn có vị trí cao hơn trong mắt con cái. Không cần hoa mỹ khi dạy dỗ chỉ cần hành động thiết thực và nhất quán với những gì bạn mong muốn ở con mình.

Không gì phức tạp trong đời bằng trải qua những năm tháng dậy thì. Với trẻ, chúng bắt đầu trải nghiệm một cuộc sống mới với những cảm xúc mới, những thử thách mới bắt đầu từ sự phụ thuộc dễ chịu nơi gia đình chuyển dần sang những ngày đầu của nền độc lập non trẻ nhưng đầy trách nhiệm. Do vậy, phụ huynh cần ghi nhớ những tâm tư đơn giản bên trên để có những giúp đỡ cần thiết và tránh những xung đột không đáng có trong giai đoạn “lột xác” của con cái từ trẻ nít thành một người lớn thực thụ.