CUỘC THI “VÌ MỘT VIỆT NAM KHÔNG KHÓI THUỐC: TIẾNG NÓI HỌC SINH” – KHI HỌC SINH LÊN TIẾNG VÌ MỘT TƯƠNG LAI KHỎE MẠNH

Việt Nam hiện nằm trong số 15 quốc gia có số người hút thuốc cao nhất thế giới. Các số liệu thống kê cho thấy năm 2021, tỉ lệ hút thuốc trong dân số là 20,8%, trong đó tỉ lệ hút thuốc trong nam giới là trên 41% (VNTCF, 2021). Đa số người hút thuốc ở Việt Nam trong nhóm tuổi từ 15 đến 55 tuổi là lực lượng lao động chính trong xã hội. Mặc dù quy định của Luật pháp cấm bán thuốc lá cho trẻ dưới 18 tuổi, trên thực tế, trẻ em rất dễ tiếp cận với thuốc lá. Trung bình trong phạm vi bán kính 100m quanh mỗi trường học có gần 13 điểm bán thuốc lá lẻ (TCFK, 2021). Một trong những lý do khiến nhiều người dân Việt Nam, bao gồm cả trẻ em sử dụng thuốc lá là giá bán thuốc lá ở Việt Nam rất rẻ, trung bình 10.800đồng/bao và tình trạng bán lẻ điếu vẫn còn phổ biến. Mức thuế trên giá bán thuốc lá chỉ ở mức 36%, thấp hơn nhiều so với mức 75% theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới. Các nghiên cứu trên thế giới đã cho thấy chỉ cần giá thuốc lá tăng 10% có thể sẽ giảm được ít nhất 10% người sử dụng thuốc lá đặc biệt trong nhóm trẻ vị thành niên và thanh niên là nhóm nhạy cảm hơn với việc tăng giá thuốc lá.   

Xuất phát từ thực trạng trên, CCIHP cùng với Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục đã thiết kế chương trình cuộc thi “Vì một Việt Nam không khói thuốc: Tiếng nói học sinh” với những nội dung không chỉ cải thiện kiến thức cho giáo viên và học sinh về tác hại của thuốc lá, nguy cơ tiếp xúc với thuốc lá, các chiêu trò của ngành công nghiệp thuốc lá tiếp cận vị thành niên và thanh niên và vai trò của giá bán lẻ và thuế trong sử dụng thuốc lá; mà còn tăng cường sự tham gia của giáo viên và học sinh trong phòng chống tác hại của thuốc lá, xây dựng môi trường sống không khói thuốc vì một tương lai thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam khỏe mạnh.

Các khán giả nhí Trường THCS Nguyễn Trãi xung phong trả lời câu hỏi cùng các bạn trong phần thi Rung chuông vàng Tìm nhà vô địch phòng chống tác hại thuốc lá (Ảnh: Hai Phong Media)

Hướng đến một thế hệ hiểu – nghĩ – và hành động vì sức khỏe

Cuộc thi hướng tới việc tìm hiểu và nâng cao kiến thức cho học sinh về:

• Tác hại của việc hút thuốc lá chủ động và thụ động
• Nguy cơ học sinh bị ảnh hưởng bởi môi trường có khói thuốc
• Những thủ đoạn của ngành công nghiệp thuốc lá nhằm tiếp cận giới trẻ
• Vai trò của chính sách thuế và giá thuốc lá trong việc hạn chế sử dụng thuốc lá.

Thông qua cuộc thi, học sinh có cơ hội nói lên tiếng nói, quan điểm và ý kiến của mình trong công cuộc phòng chống tác hại thuốc lá – thể hiện sự hiểu biết, trách nhiệm và mong muốn thay đổi môi trường sống theo hướng lành mạnh, an toàn hơn cho thế hệ tương lai. Đáng chú ý, nhiều học sinh đã chủ động nêu lên góc nhìn của mình về vai trò của chính sách thuế thuốc lá, cho rằng tăng thuế là một biện pháp cần thiết để giảm khả năng tiếp cận thuốc lá của giới trẻ, đồng thời góp phần làm thay đổi hành vi tiêu dùng trong cộng đồng. Những tiếng nói này cho thấy học sinh không chỉ quan tâm đến vấn đề sức khỏe cá nhân, mà còn bước đầu hình thành nhận thức công dân về các giải pháp chính sách nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Cuộc thi diễn ra tại 6 trường học thuộc hai địa phương:

Tại Hà Nội:

• Trường THCS Dịch Vọng Hậu
• Trường THPT Phan Đình Phùng
• Trường THCS Tứ Liên
• Trường THPT Kim Liên
• Trường THCS Nguyễn Trãi (Thanh Xuân)

Tại Nghệ An:

• Trường THCS Thực hành Sư phạm – Đại học Vinh

Tổng cộng đã có 663 học sinh tham gia trực tiếp các phần thi, cùng với 3.286 học sinh cổ vũ, theo dõi, tạo nên bầu không khí sôi nổi, hào hứng và đầy tính lan tỏa.

Hai phần thi – Một mục tiêu chung: Vì một Việt Nam không khói thuốc

Phần 1: “Rung chuông vàng – Tìm nhà vô địch phòng chống tác hại thuốc lá”

Học sinh Trường THCS Tứ Liên (Hà Nội) trong cuộc thi

Các em học sinh cùng nhau thể hiện hiểu biết qua những câu hỏi xoay quanh:

• Tác hại của thuốc lá tới sức khỏe con người
• Các quy định pháp luật cấm hút, buôn bán thuốc lá trong môi trường giáo dục
• Vai trò của thuế tiêu thụ đặc biệt và chính sách công trong phòng chống tác hại thuốc lá

Phần thi không chỉ là một cuộc đua về kiến thức, mà còn là cơ hội để học sinh nhìn nhận một cách toàn diện về vấn đề thuốc lá và vai trò của bản thân trong việc lan tỏa thông điệp sống khỏe mạnh.

Điều bất ngờ hơn cả là sự tìm hiểu và nắm chắc kiến thức về PCTHTL được thể hiện rõ ràng thông qua phần thi khi các em trả lời đúng các câu hỏi trên sàn đấu.

Phần 2: “Thuốc lá đang rình rập chúng ta như thế nào?”

Với hình thức thu thập dữ liệu, trưng bày và hùng biện, các nhóm học sinh đã thể hiện khả năng phân tích, truyền thông và hành động vì cộng đồng.

Tâm điểm là phần hùng biện với chủ đề: “Tăng thuế thuốc lá có hiệu quả như thế nào?” – nơi các em thể hiện quan điểm cá nhân dựa trên lý luận, dẫn chứng và tinh thần phản biện vững vàng.

Học sinh Trường THPT Kim Liên (Hà Nội) đang thuyết trình về thực trạng giá thuốc lá

THÔNG ĐIỆP LAN TỎA: KHÔNG THUỐC LÁ – KHÔNG ĐÁNH ĐỔI TƯƠNG LAI

Cuộc thi là minh chứng rõ ràng cho thấy: khi được trao cơ hội, học sinh hoàn toàn có thể trở thành người dẫn dắt sự thay đổi – không chỉ trong môi trường học đường mà cả trong nhận thức xã hội.

Đằng sau mỗi câu trả lời, mỗi tấm tranh vẽ, mỗi phần trình bày hùng biện là sự nỗ lực, khát vọng về một môi trường không còn khói thuốc, nơi mọi người – đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên – có quyền được thở sạch, sống khỏe và trưởng thành trong lành mạnh.

Hành động hôm nay – Bảo vệ tương lai mai sau

Cuộc thi không khép lại bằng điểm số hay giải thưởng, mà mở ra một hành trình dài hơn – hành trình hành động, thay đổi và truyền cảm hứng.

Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp:

•  “Nói KHÔNG với thuốc lá – không chỉ vì bản thân, mà còn vì bạn bè, gia đình và cộng đồng”.
•  “Mỗi học sinh là một hạt giống, khi được gieo mầm đúng cách, sẽ nở hoa thành thay đổi tích cực cho xã hội”.

TSBT