Một số khó khăn mà các nhà tư vấn trị liệu trẻ thường gặp

Sơ sót trong việc lập hợp đồng với thân chủ

Trước đây, các nhà trị liệu trẻ thường mắc một số sai sót trong khâu này. Điều này bắt nguồn từ mấy nguyên do: Một là do sự hồi hộp trong lần đầu tiên tiếp xúc với thân chủ, nhà tâm lí quên mất việc này. Hai là do không ý thức được một cách đầy đủ tầm quan trọng của việc lập hợp đồng với thân chủ, nhà tâm lí học đã thảo một hợp đồng sơ sài không đầy đủ. 

Ngày nay, nhiều trung tâm tư vấn đã hoạt động một cách chuyên nghiệp hơn, các nhà tư vấn, trị liệu được đào tạo một cách bài bản hơn nên khâu này cũng được thực hiện tốt hơn. Tuy nhiên, nếu nội dung hợp đồng không chặt chẽ sẽ khiến các nhà tâm lí thường gặp lúng túng khi giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình tư vấn, trị liệu. Chẳng hạn như một số thân chủ ngoài những buổi gặp gỡ theo qui định còn thường xuyên gọi điện để than phiền cuộc sống riêng với nhà tâm lí; hay thân chủ đến muộn, hoặc không đến nhưng không báo lại với nhà tâm lí... 

Thực ra mối quan hệ giữa nhà tâm lí và thân chủ là một mối quan hệ khác với những quan hệ trong đời sống bình thường. Mối quan hệ này có những nguyên tắc, những cấm đoán riêng của nó (như tránh đụng chạm về cơ thể, không bộc lộ sự âu yếm, không được manh động...), nhưng lại cho phép một số điều mà xã hội cấm đoán (như được nói ra tất cả mọi điều như vấn đề tính dục...). Chính vì vậy, sau khi gặp gỡ vài buổi, nhà nhà tâm lí giúp thân chủ xác định rõ mục đích của mối quan hệ này, lên một kế hoạch làm việc và cùng thân chủ cam kết một số điều. Hay nói cách khác là, nhà tâm lí cùng thân chủ thảo một hợp đồng làm việc. 

Trong hợp đồng này, thời gian tiến hành chữa trị, độ dài mỗi buổi trị liệu, khoảng cách giữa các buổi trị liệu, giá tiền... được xác định rõ. Hợp đồng cũng quy định rõ quyền lợi và nghĩa vụ của thân chủ cũng như nhà tâm lí. Hợp đồng còn phải thể hiện những nguyên tắc làm việc rõ ràng như cách xử lí những lần chậm trễ, vắng mặt, những cách thức làm việc cùng nhau... Các nguyên tắc cụ thể được đề ra tuỳ từng trường hợp, nhưng càng rõ ràng càng tốt. 

Hợp đồng giữa nhà tâm lí và thân chủ có thể là hợp đồng miệng hoặc hợp đồng trên giấy nhưng nhất thiết phải có vì việc lập hợp đồng có ảnh hưởng khá quan trọng tới quá trình tư vấn, trị liệu. Đối với nhà tâm lí, việc lập hợp đồng thể hiện sự tôn trọng đối thân chủ. Nhờ nó, thân chủ ý thức rõ mục đích của mình, cũng như quyền lợi của mình nên họ cảm thấy yên tâm, thoải mái hơn khi làm việc với nhà tâm lí. Mặt khác, nó giúp thân chủ nhận thức được tính chất nghiêm túc của công việc mà hợp tác tích cực hơn với nhà tâm lí. Điều này sẽ giúp các nhà tâm lí trẻ dễ làm việc hơn, tránh được nhiều lúng túng, khó xử trong quá trình làm việc cùng thân chủ. Đồng thời, nó cũng khiến nhà tâm lí có trách nhiệm hơn với công việc của mình.

Vấn đề khó khăn thứ hai mà nhà tâm lí trẻ thường gặp phải, đó là giữ được sự bình tĩnh, tỉnh táo trong quá trình làm việc. Muốn giúp đỡ thân chủ, nhà tâm lí cần phải đặt mình vào vị trí của thân chủ để hiểu họ nhận thức như thế nào, cảm nhận ra sao. (Đó chính là sự thấu cảm). Nhưng trong khi cố gắng để hiểu thân chủ, nhà tâm lí trẻ dễ bị lôi cuốn theo câu chuyện của thân chủ, nhất là khi họ kể về những kí ức, những trải nghiệm đau thương hoặc khi vấn đề của họ gợi cho nhà tâm lí hồi tưởng những vấn đề của mình. Do đó, nhà tâm lí trẻ dễ để cảm xúc bị tràn ngập và trở nên bối rối. Khi chính bản thân nhà tâm lí cũng không kiểm soát được cảm xúc của mình thì khó lòng giúp đỡ được thân chủ.

Trong quá trình trợ giúp tâm lí, thấu cảm là một yếu tố vô cùng quan trọng. Thấu cảm vừa là một phẩm chất vừa là một khả năng cần có ở nhà tâm lí. Thấu cảm có thể hiểu là sự thấu hiểu và đồng cảm. Nhà tâm lí phải hiểu thân chủ bằng vô thức, bằng tình cảm, bằng con tim. Nhà tâm lí học phải nắm rõ ràng, đầy đủ những điều thân chủ kể. Nhà tâm lí học phải thông đạt được các ý tưởng, các cảm xúc của thân chủ, chia sẻ được với họ. Nhà tâm lí học phải hiểu vấn đề của thân chủ như chính thân chủ hiểu vấn đề của mình, mà không đánh giá vấn đề đó đúng hay sai, không để cảm xúc chi phối lí trí. Hay nói cách khác, nhà tâm lí phải đi vào thế giới nội tâm của thân chủ bằng chính "đôi kính" của mình.

Theo Tamly.vn