Hội chứng "People Pleaser": Khi sống để làm hài lòng tất cả mọi người

Những người có xu hướng people-pleasing thường đặt nhu cầu của người khác lên trên nhu cầu của chính mình. Họ có thể dành quá nhiều thời gian và năng lượng để quan tâm, giúp đỡ hoặc đáp ứng kỳ vọng của người khác, đến mức bỏ quên cảm xúc và mong muốn của bản thân. Phần lớn những hành vi này xuất phát từ mong muốn được yêu mến, được chấp nhận và tránh cảm giác bị bỏ rơi. 

Tuy nhiên, việc liên tục cố gắng đáp ứng nhu cầu của người khác mà không quan tâm đến bản thân trong một thời gian dài cũng có ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe tinh thần cũng như chất lượng của các mối quan hệ. Họ không còn phân biệt rõ đâu là điều mình thực sự thích, không thích hay mong muốn. Việc xác định mục tiêu, giá trị và định hướng cá nhân cũng trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh đó, họ thường gặp khó khăn khi nói "không" và nhiều lần đồng ý với những điều bản thân không thật sự mong muốn chỉ vì sợ làm người khác thất vọng hoặc gây ra mâu thuẫn. Xu hướng này cũng có thể làm gia tăng nguy cơ gặp phải các vấn đề sức khỏe tâm thần như lo âu hoặc trầm cảm.

Những dấu hiệu thường gặp 

Xu hướng làm hài lòng người khác có thể được nhận biết thông qua nhiều hành vi trong cuộc sống hằng ngày. Nếu bạn thường xuyên có những biểu hiện dưới đây, rất có thể mình đang rơi vào khuôn mẫu hành vi này:

• Luôn cố gắng giữ mọi người ở lại vì sợ bị bỏ rơi hoặc xa lánh.
• Chấp nhận hoặc làm theo những điều gây bất lợi cho bản thân chỉ để làm hài lòng người khác.
• Thường xuyên đặt lợi ích và nhu cầu của người khác lên trên lợi ích của chính mình.
• Dễ lo lắng khi cảm thấy người khác đang xa cách hoặc có thể từ chối mình.
• Có xu hướng hy sinh bản thân để duy trì sự gắn kết trong các mối quan hệ.
• Nói những điều người khác muốn nghe để tránh mâu thuẫn hoặc xung đột.
• Đồng ý với những lời mời hoặc yêu cầu dù bản thân không thực sự mong muốn.
• Gặp khó khăn khi bày tỏ nhu cầu, mong muốn hoặc bảo vệ quyền lợi của chính mình.
• Thiếu ranh giới cá nhân rõ ràng, khiến thời gian, cảm xúc và năng lượng dễ bị người khác chi phối.
• Tin rằng mình chỉ đáng được yêu quý khi liên tục đáp ứng kỳ vọng hoặc nhu cầu của người khác.
• Xin lỗi quá mức, ngay cả trong những tình huống bản thân không có lỗi.
• Hiếm khi đưa ra lời phê bình hoặc góp ý vì sợ làm người khác không hài lòng.
• Thường né tránh việc bày tỏ quan điểm trái chiều và rất ít khi thể hiện sự bất đồng.

Nguồn: HuffPost

Nguyên nhân của xu hướng này là gì? 

Xu hướng làm hài lòng người khác thường không tự nhiên mà hình thành. Trong nhiều trường hợp, đây là cách một người thích nghi với môi trường sống hoặc đối phó với những trải nghiệm khó khăn trong quá khứ.

Phản ứng với sang chấn

Một trong những cách lý giải phổ biến là đây là một dạng phản ứng trước sang chấn. Một số người chọn cách xu nịnh, chiều theo hoặc xoa dịu người khác để giảm xung đột và tạo cảm giác an toàn cho bản thân.

Theo một nghiên cứu năm 2023, phản ứng này thường gặp ở những người từng trải qua lạm dụng trong thời thơ ấu, bao gồm cả lạm dụng tình dục. Khi đó, việc làm hài lòng người khác có thể trở thành một cơ chế sinh tồn. Dù đã trưởng thành và không còn ở trong môi trường nguy hiểm, họ vẫn có xu hướng né tránh xung đột, ưu tiên nhu cầu của người khác thay vì bảo vệ chính mình.

Sự phụ thuộc về mặt cảm xúc

Xu hướng này cũng có thể liên quan đến sự phụ thuộc về mặt cảm xúc, trạng thái một người tìm kiếm cảm giác an toàn và giá trị bản thân chủ yếu thông qua các mối quan hệ.

Những người phụ thuộc cảm xúc thường sợ bị bỏ rơi hoặc phải ở một mình. Vì vậy, họ dễ hy sinh mong muốn của bản thân để duy trì mối quan hệ và đáp ứng kỳ vọng của đối phương. Nếu tình trạng này kéo dài, họ có thể cảm thấy trống rỗng, kiệt sức và dần đánh mất kết nối với chính mình.

Làm thế nào để thay đổi? 

Thay đổi một khuôn mẫu hành vi đã hình thành từ lâu không phải là điều có thể thực hiện trong một sớm một chiều. Hành trình thay đổi sẽ cần nhiều thời gian, sự kiên nhẫn và cả lòng bao dung với chính mình.

Trong nhiều trường hợp, tìm đến chuyên gia tâm lý có thể là một lựa chọn hữu ích. Thông qua quá trình trị liệu, bạn có thể hiểu rõ hơn nguồn gốc của những khuôn mẫu hành vi này, học cách xây dựng các mối quan hệ an toàn, lành mạnh và dần thiết lập những ranh giới phù hợp. Đồng thời, chuyên gia cũng có thể đồng hành cùng bạn trong việc học cách bày tỏ nhu cầu, cảm xúc và bảo vệ quyền lợi của bản thân mà không phải mang cảm giác tội lỗi.

Bên cạnh đó, bạn cũng có thể từng bước thay đổi bằng những thói quen nhỏ trong cuộc sống hằng ngày:

• Dành thời gian lắng nghe bản thân và tự hỏi mình thực sự mong muốn, cần gì và điều gì quan trọng với mình, thay vì chỉ tập trung vào kỳ vọng của người khác.
• Học cách thiết lập ranh giới cá nhân và xác định rõ những điều mình có thể hoặc không thể chấp nhận trong các mối quan hệ.
• Mạnh dạn nói "có" với những điều bản thân thực sự mong muốn và mang lại giá trị cho mình.
• Từ chối những lời mời hoặc yêu cầu khiến bạn cảm thấy không thoải mái hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và cuộc sống của mình.
• Tập lên tiếng khi có điều khiến bạn khó chịu, thay vì im lặng hoặc cố gắng chịu đựng để giữ hòa khí.
• Dành thời gian cho những sở thích, hoạt động và mục tiêu cá nhân để xây dựng cảm giác độc lập và kết nối lại với chính mình.

Những thay đổi nhỏ nhưng được duy trì đều đặn sẽ giúp bạn dần xây dựng sự tự tin, tăng cảm giác tự chủ và học cách bày tỏ nhu cầu của mình một cách rõ ràng, lành mạnh. Khi biết yêu thương bản thân đúng cách, bạn vẫn có thể quan tâm và giúp đỡ người khác mà không phải đánh đổi sức khỏe tinh thần hay đánh mất chính mình.

Tổng hợp: Diệu Nhi

Nguồn: https://psychcentral.com/health/the-need-to-please-the-psychology-of-people-pleasing#causes