Trí tuệ cảm xúc

Nhiều hơn một loại trí thông minh

Có thể bạn đã từng nghe người ta nhắc đến "IQ" khi nói về trí tuệ và mức độ thông minh của một người. (Ví dụ: "Anh trai tôi không cần học nhiều như tôi vì anh ấy có chỉ số IQ rất cao.") IQ là viết tắt của "intellectual quotient -chỉ số thông minh". Nó có thể giúp dự đoán khả năng học tập của một người.

Chỉ số IQ chỉ là một thước đo khả năng của chúng ta. Ngoài trí tuệ, còn có nhiều loại trí thông minh khác. Ví dụ, trí thông minh không gian là khả năng tư duy trong không gian ba chiều. Trí thông minh âm nhạc là khả năng nhận biết nhịp điệu, tiết tấu và âm sắc. Khả năng thể thao, nghệ thuật và cơ khí cũng là những loại trí thông minh khác.

Một loại trí thông minh quan trọng là trí thông minh cảm xúc.

Trí tuệ cảm xúc là gì?

Trí tuệ cảm xúc là khả năng hiểu, sử dụng và quản lý cảm xúc của chúng ta. Trí tuệ cảm xúc đôi khi được gọi tắt là EQ - Emotional Intelligence (hoặc EI). Cũng giống như chỉ số IQ cao có thể dự đoán điểm số cao trong các bài kiểm tra, chỉ số EQ cao có thể dự đoán sự thành công trong các tình huống xã hội và cảm xúc. EQ giúp chúng ta xây dựng các mối quan hệ bền chặt, đưa ra quyết định đúng đắn và đối phó với những tình huống khó khăn.

Một cách để hiểu về trí tuệ cảm xúc (EQ) là nó thuộc về khả năng giao tiếp và thấu hiểu người khác. Hiểu và hòa hợp với mọi người giúp chúng ta thành công trong hầu hết mọi lĩnh vực của cuộc sống. Trên thực tế, một số nghiên cứu cho thấy EQ quan trọng hơn IQ khi nói đến việc học tập tốt hoặc thành công trong công việc.

Một số người bẩm sinh đã có kỹ năng trí tuệ cảm xúc (EQ) tốt. Những người khác cần phải rèn luyện. Tin tốt là ai cũng có thể cải thiện được. Không giống như chỉ số IQ, con người thực sự có thể nâng cao trí tuệ cảm xúc của mình – nếu họ biết cách làm.

Cải thiện trí tuệ cảm xúc của bạn

Trí tuệ cảm xúc là sự kết hợp của nhiều kỹ năng khác nhau:

Nhận thức về cảm xúc của bạn

Hầu hết mọi người đều trải qua nhiều cảm xúc khác nhau trong suốt cả ngày. Một số cảm xúc (như ngạc nhiên) chỉ kéo dài vài giây. Những cảm xúc khác có thể kéo dài hơn, tạo nên tâm trạng như hạnh phúc hay buồn bã. Khả năng nhận biết và gọi tên chính xác những cảm xúc thường nhật này là kỹ năng cơ bản nhất trong tất cả các kỹ năng trí tuệ cảm xúc (EQ).

Nhận thức được cảm xúc - đơn giản là chú ý đến chúng khi ta cảm nhận - giúp chúng ta quản lý cảm xúc của chính mình. Nó cũng giúp chúng ta hiểu được cảm xúc của người khác. Nhưng một số người có thể trải qua cả ngày mà không thực sự nhận ra cảm xúc của họ. Hãy luyện tập nhận biết cảm xúc khi bạn cảm nhận được chúng. Hãy đặt tên cho chúng trong tâm trí (ví dụ, bằng cách tự nhủ "Tôi cảm thấy biết ơn", "Tôi cảm thấy thất vọng", v.v.). Hãy biến việc nhận thức cảm xúc thành thói quen hàng ngày.

Hiểu được cảm xúc và lý do của người khác

Con người vốn dĩ được tạo ra để cố gắng hiểu người khác. Một phần của trí tuệ cảm xúc (EQ) là khả năng tưởng tượng cảm xúc của người khác trong những tình huống nhất định. Nó cũng bao gồm việc hiểu tại sao họ lại cảm thấy như vậy.

Khả năng tưởng tượng những cảm xúc mà một người có thể đang trải qua (ngay cả khi bạn không thực sự biết) được gọi là sự đồng cảm. Đồng cảm giúp chúng ta quan tâm đến người khác và xây dựng những tình bạn và mối quan hệ tốt đẹp. Nó hướng dẫn chúng ta nên nói gì và cư xử như thế nào khi ở gần người đang trải qua những cảm xúc mạnh mẽ.

Quản lý các phản ứng cảm xúc

Ai cũng có lúc tức giận. Ai cũng có lúc thất vọng. Thường thì việc bày tỏ cảm xúc là rất quan trọng. Nhưng để kiểm soát phản ứng của mình, bạn cần biết khi nào, ở đâu và làm thế nào để thể hiện bản thân.

Khi bạn hiểu rõ cảm xúc của mình và biết cách quản lý chúng, bạn có thể sử dụng khả năng tự kiểm soát để kiềm chế phản ứng nếu đó không phải là thời điểm hay địa điểm thích hợp để thể hiện. Người có chỉ số EQ tốt biết rằng việc phản ứng với cảm xúc một cách thiếu tôn trọng, quá mãnh liệt, quá bốc đồng hoặc gây hại có thể làm tổn thương các mối quan hệ.

Lựa chọn tâm trạng của bạn

Một phần của việc quản lý cảm xúc là lựa chọn tâm trạng của chúng ta. Tâm trạng là những trạng thái cảm xúc kéo dài trong một khoảng thời gian nhất định. Chúng ta có khả năng quyết định tâm trạng nào phù hợp với tình huống và sau đó điều chỉnh để có được tâm trạng đó. Lựa chọn đúng tâm trạng có thể giúp một người có động lực, tập trung vào công việc hoặc thử lại thay vì bỏ cuộc.

Những người có chỉ số EQ cao hiểu rằng tâm trạng không chỉ là những thứ xảy ra với chúng ta một cách ngẫu nhiên. Chúng ta có thể kiểm soát chúng bằng cách biết tâm trạng nào là phù hợp nhất với từng tình huống cụ thể và làm thế nào để đạt được tâm trạng đó.

EQ: Đang trong quá trình xây dựng

Trí tuệ cảm xúc là thứ phát triển theo thời gian. Nếu không, tất cả người lớn sẽ hành xử như trẻ con, thể hiện cảm xúc bằng cách dậm chân, khóc lóc, đánh đập, la hét và mất kiểm soát!

Một số kỹ năng cấu thành trí tuệ cảm xúc phát triển sớm hơn. Chúng có vẻ dễ dàng hơn: Ví dụ, nhận biết cảm xúc có vẻ dễ dàng một khi chúng ta biết cần chú ý đến điều gì. Nhưng kỹ năng trí tuệ cảm xúc về việc quản lý phản ứng cảm xúc và lựa chọn tâm trạng có vẻ khó thành thạo hơn. Đó là bởi vì phần não chịu trách nhiệm về khả năng tự quản lý tiếp tục phát triển sau tuổi thiếu niên. Nhưng việc luyện tập giúp các đường dẫn thần kinh đó phát triển.

Chúng ta đều có thể rèn luyện kỹ năng trí tuệ cảm xúc mạnh mẽ hơn bằng cách nhận biết cảm xúc của mình, hiểu nguyên nhân dẫn đến cảm xúc đó, hiểu cảm xúc của người khác và lý do tại sao, và diễn đạt cảm xúc bằng lời nói chân thành khi cần thiết.

Nguồn: https://kidshealth.org/en/teens/eq.html