Phim: Belladonna của nỗi buồn

Mặc dù nổi tiếng là một bộ phim kinh dị gây nghiện đối với cả những người yêu điện ảnh và người hâm mộ anime, Belladonna của nỗi buồn (Belladonna of Sadness - 1973) lại rất dễ hiểu. Phim sử dụng hình tượng phù thủy một cách trực tiếp như một phép ẩn dụ cho trải nghiệm của người phụ nữ trong một thế giới gia trưởng. Nhờ bản phục chế 4K năm 2016, bộ phim đã thu hút sự quan tâm trở lại, mặc dù có thể mọi người không khỏi nhíu mày trước những ý kiến ​​cho rằng bất kỳ tác phẩm nào đề cập đến hình tượng phù thủy đều là "nữ quyền", đặc biệt là Belladonna.

Được sản xuất bởi Osamu Tezuka và đạo diễn Eiichi Yamamoto, bộ phim Belladonna of Sadness lấy cảm hứng từ tác phẩm La Sorcière của Jules Michelet, một tác phẩm về lịch sử phù thủy. Cốt truyện về cơ bản là một phiên bản huyền bí của Tess of the D'Urbervilles: một phụ nữ nông dân xinh đẹp tên là Jeanne bị cưỡng hiếp dã man vào đêm tân hôn bởi nam tước của vùng đất cô sống, người đang thực thi quyền lực của lãnh chúa (droit du seigneur) và các cận thần của ông ta. Sau đó, cô được quỷ dữ (hiện thân dưới hình dạng giống dương vật) đến thăm, kẻ hứa hẹn ban cho cô sức mạnh đổi lấy thân xác và linh hồn. Khi nạn đói, thuế má và chiến tranh hoành hành trong làng dưới sự cai trị áp bức của nam tước độc đoán và giới quý tộc, Jeanne dần dần khuất phục trước quỷ dữ trước khi hoàn toàn đầu hàng sau một biến cố đau thương khác và biến thành một phù thủy. Sức mạnh của cô cho phép cô vừa chữa lành vừa hủy diệt, và cuối cùng, mối đe dọa của cô đối với tầng lớp thống trị khiến cô bị thiêu sống trên giàn hỏa.

Belladonna thách thức những định kiến ​​về phim hoạt hình Nhật Bản và chính bản thân thể loại này, với những hình minh họa màu nước tuyệt đẹp được thể hiện một cách tĩnh lặng. Mặc dù điều này có vẻ khó hiểu đối với người xem, nhưng vẻ đẹp tuyệt đối của các hình minh họa sẽ cuốn hút bạn với màu sắc sống động và cảm giác chân thực, như tranh vẽ. Bạn gần như có thể cảm nhận được từng nét cọ và nét chì trong các hình minh họa khác nhau. Phong cách Art Nouveau đã ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ của những năm 70 và bộ phim là hình mẫu tiêu biểu cho vẻ đẹp chịu ảnh hưởng của Art Nouveau. Thiết kế nhân vật thanh thoát của Jeanne và tầng lớp quý tộc gợi nhớ đến các tác phẩm của các nghệ sĩ fin-de-sciele (đầu thế kỷ 20) như Harry Clarke, Aubrey Beardsley và Alphonse Mucha. Ngay cả những cảnh bạo lực cũng vừa gợi cảm vừa rùng rợn, chẳng hạn như cách thể hiện đầy biểu cảm cảnh cơ thể Jeanne bị xé làm đôi khi cô bị hãm hiếp và sự biến đổi của ác quỷ từ một sinh vật nhỏ bé, giống hình dương vật thành một bóng đen đáng sợ lơ lửng trên vùng đất hoang. Nhạc nền rock sôi động, mang hơi hướng ảo giác do Masahiko Satoh sáng tác cũng mang một nét độc đáo lạc lõng trong một bộ phim lấy bối cảnh nước Pháp thời trung cổ, và là một phần quan trọng của trải nghiệm, làm nổi bật sự hỗn loạn và điên loạn trong thế giới của Jeanne.

Tuy có phong cách ấn tượng, nhưng Belladonna lại thiếu định hướng. Việc phim thể hiện lập trường chính trị cánh tả, hậu nữ quyền một cách hời hợt và thiếu thuyết phục đặc biệt đáng chê trách: từ sự ám chỉ yếu ớt đến Jeanne như là Joan of Arc, cho đến đoạn kết cực kỳ lố bịch - gợi ý về ảnh hưởng của Jeanne đối với các thế hệ tương lai bằng hình ảnh bức tranh "Tự do dẫn dắt nhân dân" của Eugène Delacroix, với dòng chữ "... và ở đầu ngục Bastille là những người phụ nữ".

Ở khía cạnh tốt nhất, hình tượng phù thủy trong tiểu thuyết có thể mang đậm tính nữ quyền khi nhân vật này đại diện cho một hình mẫu vượt ranh giới trong xã hội gia trưởng, đang thương lượng và đón nhận quyền lực và khả năng tự chủ của mình. Belladonna cố gắng thực hiện hành trình đó nhưng lại làm rất hời hợt. Bộ phim sử dụng vụ cưỡng hiếp dã man Jeanne, quyền lực ngày càng tăng của cô, sự sa ngã vào tuyệt vọng và phù thủy để cho khán giả thấy những điều xấu xa của chế độ gia trưởng và phong kiến, nhưng bình luận này lại thiếu chiều sâu. Đúng vậy, chế độ gia trưởng sợ phụ nữ có quyền lực; tình dục của phụ nữ thường bị xã hội coi là điều xấu xa; hệ thống giai cấp sẽ luôn đảm bảo rằng giai cấp công nhân bị bóc lột. Và rồi sao? Bộ phim không đưa ra thêm bất kỳ sắc thái nào cho những vấn đề mang tính chủ đề này. Thật vậy, Jeanne không bao giờ là một con người hoàn chỉnh, và các nhân vật khác cũng vậy, họ chỉ là những hình ảnh biếm họa.

Điều này không có nghĩa là bạo lực tình dục không thể được miêu tả trong điện ảnh, nhưng hầu hết các hành động của Jeanne đều là phản ứng lại những điều đã xảy ra với cô. Chúng ta không có cái nhìn sâu sắc nào về nhân vật này. Tính chất tình dục quá mức của bộ phim cũng đầy mâu thuẫn, khi nó gợi ý về việc chấp nhận các chuẩn mực tình dục tự do hơn và tình dục nữ giới, nhưng không một trải nghiệm tình dục nào của Jeanne trong toàn bộ phim là thực sự tự nguyện hay mang lại khoái cảm. Cô ấy không giành lại được quyền lực hay có bất kỳ quyền tự chủ thực sự nào đối với cơ thể và bản thân mình ở bất kỳ thời điểm nào. Ngay cả 'sự lựa chọn' của cô ấy để hoàn toàn khuất phục Ác quỷ và biến thành phù thủy cũng là do bị ép buộc, với sinh vật nhỏ bé liên tục dụ dỗ cô ấy.

Điều quan trọng cần hiểu là Belladonna được sản xuất vào những năm 1970, thời điểm mà phần lớn ngành công nghiệp điện ảnh Nhật Bản đang trong khủng hoảng. Nhiều hãng phim Nhật Bản đã chuyển sang sản xuất phim khai thác đề tài nhạy cảm để tồn tại. Hãng phim Mushi Production của Tezuka đã lâm vào tình trạng khó khăn và thất bại về mặt thương mại của Belladonna of Sadness đã dẫn đến sự phá sản của hãng phim này. Trong khi đó, "cuộc cách mạng tình dục" đang diễn ra giữa bối cảnh vỡ mộng hậu chiến. Bối cảnh rất quan trọng để hiểu được những trải nghiệm mâu thuẫn khi xem bộ phim này.

Belladonna of Sadness đã vượt qua ranh giới của những gì có thể được thể hiện trên phim về cả tình dục và bạo lực, và nó đã thể hiện một khía cạnh nghệ thuật trưởng thành hơn của hoạt hình như một phương tiện điện ảnh sau khi chủ yếu bị coi là thể loại dành cho trẻ em. Tuy nhiên, cũng như các bộ phim khác trong thời kỳ hậu chiến trên toàn thế giới, những cuộc đối đầu với tình dục và hình ảnh điện ảnh cực đoan thường được thực hiện bằng cách hy sinh thân thể phụ nữ, ngụy trang dưới vỏ bọc tự do tình dục và hậu nữ quyền. Bạo lực tình dục và thân thể phụ nữ bị bạo hành thường được sử dụng như một ẩn dụ đáng lo ngại trong điện ảnh của quốc gia thời hậu chiến. Tuy nhiên, vẻ đẹp của Belladonna of Sadness là không thể phủ nhận; phong cách hình ảnh và hoạt hình của nó vẫn độc đáo cho đến ngày nay. Nó rất đáng xem, đặc biệt là với công việc phục chế tuyệt vời của Cinelicious, nhưng điều này đi kèm với một lưu ý - bộ phim này chắc chắn không phải là một miêu tả nữ quyền về phù thủy, hay về nữ tính theo bất kỳ khía cạnh nào.

Nguồn: filmedinether.com