6 tuần lễ cực kỳ quan trọng của sản phụ

Hiện nay, do vấn đề quá tải ở các bệnh viện phụ sản, hầu hết các sản phụ được cho xuất viện sớm, có trường hợp phải xuất viện sau 12-18 giờ đối với trường hợp sanh thường. Vì vậy, trong khoảng thời gian này, kể từ khi xuất viện về nhà,  những thông tin sau sẽ rất có ích cho bạn để đảm bảo cả mẹ và con đều khỏe mạnh. 

1. Đừng lo những cơn đau ở tử cung

Ngay sau sinh, tử cung co nhỏ lại thành 1 khối cầu an toàn giúp hạn chế mất máu sau sinh. Do đó, bạn đừng lo, nhưng cơn đau này là dấu hiệu đáng mừng và chúng sẽ giảm đi trong những ngày kế tiếp. Tử cung co thắt càng nhanh, càng mạnh bao nhiêu, thì bạn càng ít có khả năng xuất huyết và nhanh trở lại kích cỡ như lúc chưa mang thai.

Ngay sau sinh, tử cung co nhỏ lại thành 1 khối cầu an toàn giúp hạn chế mất máu sau sinh.
(ảnh minh họa)

Biện pháp giúp co hồi tử cung tốt: Cho bú mẹ sớm, theo các chuyên gia, các hoóc-môn chịu trách nhiệm điều tiết sữa oxytocin có thể làm co thắt tử cung và giúp thu nhỏ bộ phận này, Ngoài ra, bạn có thể xoa bóp tử cung ngoài thành bụng ở phần bụng dưới và sử dụng thuốc co hồi tử cung trong trường hợp có chỉ định của bác sĩ.

2. Sản dịch

Sau khi sinh, tử cung co bóp để đẩy sản dịch ra ngoài. Sản dịch thực chất là màng rau, đồng thời cũng là những dịch, niêm mạc của cổ tử cung và âm đạo bong ra. Do vậy, việc giữ vệ sinh sau sinh là hết sức quan trọng.

Sản dịch bình thường có mùi tanh nồng, nếu bị nhiễm trùng hậu sản, sản dịch sẽ có mùi hôi, có thể lẫn mủ.

Trong 2-3 ngày đầu, sản dịch có màu đỏ sẫm, sau đó loãng hơn, lờ lờ như máu cá. Từ ngày 8-12 sản dịch ít dần đi và có màu hồng nhạt.

Lời khuyên dành cho sản phụ là tránh ngồi hay nằm bắt chéo chân để sản dịch thoát ra ngoài dễ dàng. Cần vận động càng sớm càng tốt dù sanh thường hay mổ lấy thai, vệ sinh vùng dưới thường xuyên để tránh nguy cơ nhiễm trùng.

Không nhất thiết phải dùng dung dịch sát khuẩn, tốt nhất nên vệ sinh bằng nước sôi để nguội hoặc ấm. Sau khi sinh 2-3 ngày, sản phụ có thể tắm gội bằng nước ấm.

3.Tiết sữa và cho con bú

Sau khi sinh, lượng sữa non tăng dần. Khoảng ngày thứ 3 sau sinh sẽ có hiện tượng lên sữa, người mẹ cảm nhận được toàn bộ vú căng tức, có thể đau nhẹ, thường không kèm theo sốt. Tình trạng căng sữa thường kéo dài 24-48 giờ.

Muốn sữa xuống nhanh, các bà mẹ nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt (có thể 30 phút sau sinh) dù lúc này bầu vú đang rất mềm hoặc chưa có sữa hoặc có sữa ít. Động tác mút ti của trẻ sẽ kích thích các tuyến sữa xuống nhanh hơn.

Vú cần được lau sạch trước khi cho bé bú, nên cho bé bú hết 1 bên vú rồi mới đổi bên để đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng. Ngoài ra, người mẹ cần phải mặc áo ngực rộng rãi để tránh cho tuyến vú bị chèn ép.

Muốn sữa xuống nhanh, các bà mẹ nên cho trẻ bú càng sớm càng tốt (có thể 30 phút sau sinh) dù lúc này bầu vú đang rất mềm hoặc chưa có sữa hoặc có sữa ít. (ảnh minh họa)

Y học đã tiến hành nhiều nghiên cứu trên thế giới và đưa ra kết luận rằng đa số các bà mẹ đều đủ sữa cho con nếu biết cách cho bú đúng. Số lượng tế bào tiết sữa trong bầu ngực của các bà mẹ là khoảng 2 triệu tế bào. Khi cho con bú nhiều và bú cạn, nhất là bú đêm, sữa mẹ sẽ được tạo ra liên tục để đáp ứng nhu cầu của trẻ. Ngoài vấn đề dinh dưỡng thì yếu tố tâm lý rất quan trọng, có thể ảnh hưởng đến vấn đề tiết sữa. Do đó các bà mẹ đừng quá lo lắng, hãy tự tin là mình có đủ sữa nuôi con

4. Dinh dưỡng

Chế độ dinh dưỡng cân đối giúp các mẹ mau phục hồi sức khỏe

Sau khi sinh là thời điểm người mẹ thiếu nhiều chất nhất bởi cơ thể bị mất rất nhiều năng lượng, máu và nước trong quá trình mang thai và vượt cạn. Do đó, nhu cầu dinh dưỡng cần tăng thêm về số lượng và chất lượng. Chú ý lượng protein và can-xi, cần cân đối giữa protein có nguồn gốc động vật (trứng, thịt, cá, sữa....) và nguồn gốc thực vật (đậu hủ, đậu nành..). Can-xi có nhiều trong sữa, sữa chua và các loại hải sản (tôm, cua...)

- Ngoài ra, cần bổ sung sắt vì trong quá trình sinh nở, cơ thể người mẹ mất nhiều máu. Ít nhất là 6 tuần sau khi sinh.

- Đừng quên uống nhiều nước (1.5-2 lít/ngày) vì nước là thành phần chính tạo sữa cho con bú. Cách tốt nhất để cung cấp đầy đủ vitamin cho con qua đường sữa là sản phụ nên ăn trái cây và rau xanh vừa phòng tránh được táo bón. Nên ăn những loại trái cây có vị ngọt và lành tính như: chuối, đu đủ, nho…, chú ý kiêng những thực phẩm có vị tanh, tính hàn.

- Tránh những tập quán sai lầm trước đây như :

 Chỉ ăn món khô như thịt, cá kho: Sự thật là theo khuyến cáo của các chuyên gia dinh dưỡng, sản phụ sau sinh cần ăn đầy đủ 4 nhóm dinh dưỡng gồm tinh bột, chất đạm, chất béo và các vitamin mời đảm bảo phục hồi sức khỏe và có đủ sữa cho con bú.

Không tắm rửa 1 tháng sau sinh vì sợ “trúng nước”: Đây là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm vì phụ nữ sau khi sinh thường ra mồ hôi rất nhiều, nếu không tắm rửa sạch sẽ dễ mắc các bệnh về da.

Đừng quên uống nhiều nước (1.5-2 lít/ngày) vì nước là thành phần chính tạo sữa cho con bú.
(ảnh minh họa)

Nằm than: Bạn có biết, khí thải từ than nóng rất có hại cho đường hô hấp của trẻ sơ sinh. Chưa kể có rất nhiều trường hợp đáng tiếc trẻ bị bỏng do sơ suất của người lớn.

5. Những vấn đề nguy hiểm có thể gặp thời kỳ hậu sản

- Xuất huyết hậu sản: Sản phụ bị băng huyết sau sinh do tử cung bị đờ, không co hồi được, dẫn đến tình trạng xuất huyết nhiều.

- Khối máu tụ âm hộ, âm đạo: Biểu hiện là cảm giác đau nhiều ở vùng vết may kèm cảm giác mót khi đi đại tiện. Vùng tầng sinh môn cạnh vết may có khối máu tụ to bầm tím.

- Bí tiểu sau sinh: Sản phụ không tiểu được, tiểu khó.

- Nhiễm trùng hậu sản: Các triệu chứng nhận biết là: sốt, đau bụng nhiều, sản dịch hôi có mủ.

- Thay đổi tâm lý sau sinh: sản phụ chợt vui, chợt buồn, khóc không rõ lý do, lo âu dễ bị kích thích

- Nhiễm trùng vết mổ: đỏ, đau, sưng hay tiết dịch vết mổ.

Khi gặp một trong những vấn đề trên, sản phụ nên đến bệnh viện ngay để được bác sĩ khám và can thiệp kịp thời

Ths.BS Thân Trọng Thạch - GV Khoa Sản Nhi – ĐH Y Dược TPHCM