Canh chua 3 miền và tâm hồn bình dị của ẩm thực Việt Nam

Gói gọn tinh túy của đất trời

Trong chương trình thực tế về nấu nướng của mình, Luke Nguyễn - đầu bếp Úc gốc Việt trứ danh đã đưa ra một ý kiến thú vị: Nếu phải chọn lựa một món ăn đại diện cho ẩm thực Việt Nam, anh sẽ chọn canh chua thay vì Phở như thông thường. Lí do rất đơn giản, bởi không có món ăn nào lại gói gọn trong mình đủ vị chua-cay-mặn-ngọt đặc trưng của ẩm thực Việt Nam, cũng không có món ăn nào lại đầy đủ ba phiên bản Bắc-Trung-Nam vừa tương đồng, vừa khác biệt với những đường nét rất riêng. Làm từ những nguyên liệu đơn giản, có sẵn, nhưng món canh chua qua bàn tay khéo léo của người đầu bếp luôn có một vị trí nhất định trong văn hóa ẩm thực Việt.
 

Đề cao vị chua thanh nhẹ, thịt cá đi cùng canh chua cũng phải có vị ngọt dìu dịu. Phổ biến nhất là các loại cá sông ngon lành tươi mát, hoặc tôm, tép nhỏ nhỏ. Đặc biệt ở miền Bắc còn có món riêu như một phiên bản sáng tạo của canh chua. Bao lâu nay bát riêu cá, riêu ốc với màu nước vàng óng và chút chua chua rất nhẹ nhàng vẫn đủ làm người ăn nhớ hoài, tiếc mãi.

Chan chát canh chua miền Trung

Nếu miền Bắc lấy cái chua dịu dàng làm quyến luyến thực khách, thì canh chua miền Trung với vị chua-chát rõ nét cũng làm nên ấn tượng khó phai cho người thưởng thức. Vị chua lúc này thường được lấy từ trái cây, mà đặc biệt là khế. Khế còn xanh xanh có cái chát thoang thoảng, đi cùng rau răm với cái chát rất đằm tạo nên một gia vị "có một không hai" cho bát canh chua miền Trung.

Miền Trung ven biển, chẳng có thịt thà nhiều, chỉ có thể tận dụng hải sản để nấu canh như một thói quen giản dị mà thân thương. Cũng bởi thường xuyên nấu cùng hải sản mà canh chua nơi đây đã dần hình thành hỗn hợp hương vị chua-chát để át đi mùi tanh cá tôm. Một bát canh chua điển hình sẽ mộc mạc và thô sơ hệt như miền đất này, chỉ một chút hến, một chút tép tôm còn dính lưới quyện trong nước dùng đủ vị chua-chát-mặn-cay, nhưng canh chua miền Trung vẫn đủ quyến rũ lòng người bằng tất cả những dung dị vốn có.

Chua chua ngọt ngọt bát canh miền Nam

Nhắc đến miền Nam trù phú và tươi vui, người ta liền nghĩ ngay đến vị ngọt. Quả thực ngọt là một trong những gia vị đặc trưng cho vùng đất này. Người miền Nam ưa ngọt, không chỉ thể hiện qua các món chè cháo ngọt ngào mà còn qua thói quen nấu nướng hàng ngày: kho nồi cá, ram nồi thịt cũng không thể thiếu đường. Thói quen này đã tạo ra phiên bản canh chua miền Nam chua-ngọt rất vừa miệng, đưa cơm.

Bát canh chua miền Nam cũng thể hiện tính chất trù phú của vựa lúa lớn nhất đất nước, khi độ "hoành tráng" về nguyên liệu khiến người ta phải bất ngờ: Thịt cá tôm cua có đủ, cá cắt khúc lớn, nước canh đậm đà và rau phải thật nhiều. Chất chua trong canh cũng được tạo ra bởi đa dạng nguyên liệu: cà chua, me, dứa, khế, chùm ruột, trái giác, trái bần...Thưởng thức canh chua miền Nam là thưởng thức cái đa dạng, phong phú của ẩm thực miệt vườn, tuy nhiều chủng loại mà kết hợp vẫn hài hòa, khéo léo.

Ẩm thực là sự giao thoa và biến đổi không ngừng. Mỗi món ăn khi đi qua những vùng đất khác nhau, thổ nhưỡng và phong tục khác nhau lại là mỗi lần thay áo, mang trong mình những điểm chung vốn có lẫn nét riêng của vùng đất ấy. Món canh chua với những phiên bản Bắc-Trung-Nam thực sự đã hoàn thành xuất sắc vai trò truyền tải, gìn giữ những nét đặc sắc của ẩm thực ba miền. Và nếu bỏ qua dịp thưởng thức canh chua ba miền, hẳn bạn đã bỏ qua một phần không nhỏ của ẩm thực Việt Nam. 

Theo Phununet