FOMO ẢNH HƯỞNG THẾ NÀO ĐẾN TÂM LÝ?

FOMO (Fear Of Missing Out) là trạng thái tâm lý đặc trưng bởi nỗi lo lắng rằng người khác đang có những trải nghiệm thú vị, ý nghĩa mà bản thân đang bỏ lỡ. Thuật ngữ này được Patrick McGinnis đề cập lần đầu vào năm 2004, và sau đó được nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực tâm lý học và truyền thông số.

Theo định nghĩa của Przybylski và cộng sự (2013), FOMO là “một trạng thái lo âu dai dẳng về việc bỏ lỡ những trải nghiệm tích cực mà người khác đang có”, thường được kích hoạt thông qua việc theo dõi hoạt động của người khác trên mạng xã hội.

Từ góc nhìn tâm lý học, FOMO không phải là một rối loạn tâm thần riêng biệt mà là biểu hiện của các quá trình nhận thức và cảm xúc cơ bản, đặc biệt liên quan đến so sánh xã hội (Festinger, 1954). Khi cá nhân liên tục so sánh cuộc sống của mình với hình ảnh được “chọn lọc” của người khác trên mạng xã hội, họ dễ nảy sinh cảm giác bất an, ghen tỵ hoặc tự ti. Nghiên cứu của Alt (2015) cho thấy FOMO còn thúc đẩy các hành vi bù đắp, như chi tiêu hoặc tham gia các hoạt động xã hội, nhằm giảm cảm giác bị bỏ lỡ.

Ảnh hưởng của FOMO đến tâm lý

1. Giảm khả năng tập trung và hiệu suất học tập – làm việc
   FOMO khiến cá nhân luôn trong trạng thái lo sợ bỏ lỡ thông tin quan trọng, dẫn đến việc kiểm tra điện thoại và mạng xã hội liên tục. Sự gián đoạn chú ý làm giảm khả năng ghi nhớ, kéo dài thời gian hoàn thành nhiệm vụ và làm suy giảm hiệu quả học tập, công việc.
2. Gia tăng lo âu và căng thẳng tâm lý
   Việc thường xuyên tiếp xúc với hình ảnh thành công, hạnh phúc của người khác khiến cá nhân dễ cảm thấy mình thua kém hoặc bị bỏ lại phía sau. Điều này làm gia tăng lo âu, bất an và cảm giác không hài lòng với cuộc sống hiện tại.
3. Rối loạn giấc ngủ và thói quen sinh hoạt
   Nỗi sợ bỏ lỡ thông tin khiến nhiều người sử dụng điện thoại đến khuya. Ánh sáng xanh từ màn hình và sự kích thích tâm lý làm rối loạn giấc ngủ, gây mệt mỏi và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tinh thần về lâu dài.
4. Gia tăng hành vi tiêu dùng thiếu kiểm soát
   FOMO thúc đẩy hành vi mua sắm theo xu hướng để tránh cảm giác “tụt hậu”. Việc chi tiêu bốc đồng, nếu diễn ra thường xuyên, có thể dẫn đến áp lực tài chính và cảm giác hối hận sau đó.
5. Suy giảm chất lượng các mối quan hệ trực tiếp
   Việc liên tục chú ý đến thế giới trực tuyến khiến cá nhân khó hiện diện trọn vẹn trong các mối quan hệ đời thực. Các tương tác trở nên hời hợt, thiếu chiều sâu và làm suy giảm sự gắn kết cảm xúc.
6. Quyết định tình cảm và xã hội thiếu cân nhắc
   FOMO có thể ảnh hưởng đến những quyết định quan trọng như tình yêu hay mở rộng mối quan hệ xã hội. Những lựa chọn dựa trên nỗi sợ bị bỏ lại thường thiếu nền tảng vững chắc và dễ dẫn đến thất vọng, tổn thương.

Điều quan trọng cần nhớ

• Cuộc sống trên mạng xã hội chỉ phản ánh một phần rất nhỏ của thực tế.
• Bạn không cần phải theo kịp tất cả để trở nên đủ đầy.
• Đôi khi, bỏ lỡ một vài điều bên ngoài lại là cách để kết nối sâu hơn với chính mình.

Nếu bạn thấy bài viết này chạm đến mình, hãy cho phép bản thân chậm lại một chút và nhớ rằng: không phải ai cũng đang hạnh phúc như những gì họ đăng lên.      

Phạm Phương Thanh (tổng hợp)

Tài liệu tham khảo: 

• Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., & Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in human behavior, 29(4), 1841-1848.
• Festinger, L. (1954). Lý thuyết về các quá trình so sánh xã hội. Quan hệ con người , 7 (2), 117-140. https://doi.org/10.1177/001872675400700202 (Tác phẩm gốc được xuất bản năm 1954)
• Alt D. (2015). Động lực học tập, sự tham gia vào truyền thông và nỗi sợ bỏ lỡ của sinh viên đại học. Máy tính trong hành vi con người , 49, 111–119. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.02.057