Bé 12 tháng tuổi: Các cột mốc và sự phát triển

Tập đi

Khi bé được 1 tuổi, nếu bé chưa biết đi thì cột mốc quan trọng đó sắp đến rồi. Nhiều trẻ bắt đầu biết đi khi được từ 9 đến 12 tháng tuổi, và đi lại vững vàng khi được 14 hoặc 15 tháng tuổi.

Hãy khuyến khích cả việc "dò dẫm" và bước đi bằng cách cho trẻ nhiều cơ hội di chuyển mà không cần giúp đỡ và đừng bế trẻ lên quá thường xuyên. Bạn có thể khuyến khích trẻ mới biết đi bằng cách sắp xếp đồ đạc sao cho có những chỗ an toàn và thuận tiện để trẻ vịn vào dọc theo đường đi. Loại bỏ bất kỳ vật nguy hiểm nào mà trẻ có thể với tới, chẳng hạn như khăn trải bàn treo lủng lẳng hoặc dây điện.

Nếu con đang tập đi, bé có thể cảm thấy an toàn hơn nếu có thể nắm lấy một trong những ngón tay của bạn, hoặc nếu bé giơ tay lên không trung và bạn đi phía sau, nắm lấy tay bé. Đồ chơi đẩy cũng có thể giúp bé tập đi. Chỉ cần đảm bảo đồ chơi đó ổn định và có đế rộng, chắc chắn.

Hai dụng cụ hỗ trợ tập đi mà bạn không cần là xe tập đi (Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ cho rằng chúng không an toàn và thực tế còn cản trở trẻ học đi) và giày dép trong nhà. Đi chân trần, mang tất hoặc những đôi giày mềm có đế phổ biến dành cho trẻ nhỏ sẽ giúp trẻ tập đi rèn luyện thăng bằng và phối hợp. Chỉ nên mang giày thật để bảo vệ đôi chân của trẻ khi ra ngoài.

Những câu hỏi về sự phát triển thể chất của bé

Trong điều kiện có thể, bé nên được kiểm tra sức khỏe lúc 12 tháng tuổi. Cha mẹ có thể dự đoán một số câu hỏi mà bác sĩ có thể sẽ hỏi, chẳng hạn như:

• Giấc ngủ: Con  ngủ bao nhiêu tiếng mỗi đêm và mỗi giấc ngủ trưa?
• Ăn uống: Con ăn được những loại thức ăn đặc nào? Bé có ăn ngon miệng không? Bé có thích tự ăn thức ăn bằng tay không?
• Răng: Con đã mọc được bao nhiêu răng?
• Kỹ năng phát triển: Con đã bò tốt chưa? Có tự vịn đứng dậy không? Có biết vịn vào đồ vật để đi hoặc vịn vào tường không? Có biết chỉ trỏ không? Có giao tiếp bằng mắt và phản ứng khi được gọi tên không?
• Thị lực: Bạn có nhận thấy bé thường xuyên nheo mắt hoặc dụi mắt, hoặc có xu hướng cầm đồ chơi và sách sát mặt không? 
• Thính giác: Con có quay đầu về phía âm thanh không? 
• Khả năng nói: Con có bắt chước âm thanh, bập bẹ hay nói được từ nào không? 

Chăm sóc răng miệng 

Khi bé được 1 tuổi cũng là thời điểm cha mẹ nên thêm một cuộc hẹn mới vào lịch trình chăm sóc sức khỏe của bé: lần khám nha khoa đầu tiên. Lần khám đầu tiên này giúp nha sĩ kiểm tra tổng quan tình trạng răng miệng của bé và phát hiện bất kỳ vấn đề nào mà bác sĩ nhi khoa có thể đã bỏ sót. Đây cũng là cơ hội để nha sĩ hướng dẫn cách chăm sóc răng miệng cho bé, phòng ngừa sâu răng và đảm bảo bé nhận đủ lượng fluoride cần thiết. (Học viện Nha khoa Nhi khoa Hoa Kỳ và Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ khuyến cáo cha mẹ nên thiết lập một "ngôi nhà nha khoa" cho con vào khoảng độ tuổi này. Họ lưu ý rằng khoảng 40% trẻ em bị sâu răng trước 5 tuổi, và tỷ lệ sâu răng ở răng sữa không giảm trong 30 năm qua, không giống như ở răng vĩnh viễn).

Tại nhà, hãy tiếp tục đánh răng cho bé. Sử dụng bàn chải đánh răng nhỏ, mềm và một lượng kem đánh răng có fluoride mỏng hoặc một chấm nhỏ bằng hạt gạo. (Để bé bớt quấy rầy trong khi bạn đánh răng, hãy thử cho bé cầm bàn chải).

Đề phòng những vật nhỏ

Khả năng cầm nắm bằng ngón cái và ngón trỏ của bé có lẽ đã phát triển khá tốt rồi, nên bé có thể dễ dàng nhặt những vật nhỏ giữa ngón cái và ngón trỏ. Bé có thể thích luyện tập kỹ năng này với bất cứ vật nhỏ nào bé tìm thấy trên sàn nhà, vì những vật đó gần hơn và dễ nhìn hơn đối với đôi mắt tinh tường của bé so với mắt của bạn.

Hãy đặc biệt cảnh giác để ý những vật nhỏ nhưng tiềm ẩn nguy hiểm có thể rơi xuống sàn mà người lớn không để ý, chẳng hạn như vitamin và các loại thuốc khác, thức ăn (và thức ăn cho thú cưng), ghim từ bảng thông báo, các mảnh đồ chơi nhỏ của anh chị lớn hơn, v.v. Chúng có thể lọt vào miệng con bạn.

Ngôn ngữ và sự phát triển nhận thức

Đây là thời điểm thú vị khi, sau nhiều tháng bập bẹ, con bắt đầu nói được những từ có thể nhận biết được. Quá trình này không diễn ra trong một sớm một chiều, và tốc độ khác nhau đáng kể ở mỗi trẻ. Tuy nhiên, có một điều chắc chắn: Bé hiểu nhiều hơn những gì bé có thể nói. Một số điều cần chú ý lúc này:

• Cử chỉ còn nói lên nhiều điều hơn cả lời nói. Bé có thể ít nói nhưng lại rất giỏi giao tiếp bằng cử chỉ, ví dụ như giơ tay lên để nói "lên" hoặc chỉ tay để hỏi "Cái gì vậy?". Trẻ em học ngôn ngữ ký hiệu từ khi còn nhỏ thường rất "thành thạo". (Việc dạy bé nhiều cử chỉ khác nhau sẽ hỗ trợ mạnh mẽ sự phát triển ngôn ngữ và cũng có thể giảm bớt những cơn giận dỗi, làm giảm sự thất vọng của trẻ khi không thể giao tiếp. Cha mẹ đôi khi lo lắng rằng việc dạy nhiều ký hiệu bằng tay sẽ làm chậm quá trình nói những từ đầu tiên, nhưng thực tế lại ngược lại).
• Từ ngữ có nhiều nghĩa. Một từ đơn giản cũng có thể có nghĩa là "Con khát sữa", "Không, con muốn nước". Hãy lắng nghe ngữ điệu. Bé sẽ nói cùng một từ theo nhiều cách khác nhau và dùng những cử chỉ khác nhau.
• Những từ ngữ từ cuộc sống thường nhật. Không có gì ngạc nhiên khi những từ đầu tiên của con có thể liên quan đến người và vật trong cuộc sống xung quanh bé: "Mẹ", "Bố" và những người thân yêu hoặc thú cưng khác, hoặc những từ liên quan đến ăn uống, ngủ, đồ vật, hoặc mong muốn của bé. 

Ngữ điệu, cử chỉ và việc mở rộng vốn từ vựng

Mặc dù ở giai đoạn này vốn từ vựng của bé có lẽ chỉ gồm một vài từ ngoài "Mẹ" và "Bố", nhưng bé 1 tuổi có thể bập bẹ những câu nghe giống như những câu ngắn, hoàn chỉnh với ngữ điệu. Gần như thể bé đang nói một thứ ngôn ngữ nước ngoài vậy.

Đến giai đoạn này, bé có thể đã phản ứng được với những câu hỏi và mệnh lệnh đơn giản, đặc biệt nếu bạn đưa ra một vài gợi ý bằng cử chỉ tay. Ví dụ, hãy hỏi bé, "Miệng con đâu?" và chỉ vào miệng bé. Hoặc thử hỏi, "Đưa cho mẹ cái cốc" và chỉ tay về phía vật đó. Bé có thể trả lời theo cách riêng của mình, lắc đầu để nói "không" hoặc sử dụng cử chỉ riêng của bé.

Vì bé bắt đầu hiểu nghĩa của từ ngữ, đây là thời điểm tốt để bắt đầu dạy bé những điều cơ bản về phép lịch sự. Hãy dạy bé nói "làm ơn" và "cảm ơn", và làm gương cho bé càng thường xuyên càng tốt. Mặc dù có thể bé sẽ chưa hiểu ngay, nhưng một lời "làm ơn" đúng lúc có thể làm bạn cảm động.

Việc giúp trẻ nhỏ liên kết các đồ vật với tên gọi của chúng là trách nhiệm của bạn – bạn càng thường xuyên làm điều đó, vốn từ vựng của trẻ sẽ càng phát triển nhanh hơn.

Hãy thường xuyên trò chuyện với con và gọi tên các đồ vật mỗi ngày. Đếm số bậc cầu thang khi leo lên và chỉ ra tên cũng như màu sắc của các loại trái cây và rau củ ở siêu thị. Đọc cho con nghe sách tranh và yêu cầu bé chỉ vào hoặc gọi tên những đồ vật quen thuộc.

Thỉnh thoảng hãy hỏi ý kiến ​​bé: Hỏi bé thích đi tất đỏ hay tất xanh, hoặc thích chơi xếp hình hay xếp vòng. Ngay cả khi bé không trả lời, bé cũng học được không chỉ từ ngữ từ bạn mà còn cả nhịp điệu của tương tác xã hội. Hơn nữa, việc cho bé lựa chọn giúp bé cảm thấy tự tin và kiểm soát được tình huống. Điều này giúp xây dựng lòng tự trọng của bé và giảm bớt những cơn ăn vạ. 

Sức khỏe hành vi và sự phát triển

Lo lắng khi rời mẹ

Có lẽ bé nhà bạn đã phải vật lộn với chứng lo lắng khi phải rời mẹ trong vài tháng qua. Điều này là tự nhiên: Bé yêu thương và phụ thuộc vào bạn, vì vậy bé sẽ lo lắng khi bạn rời đi.

Để giúp việc chia tay dễ dàng hơn, hãy cho con thời gian để thích nghi. Hãy bình thản khi rời đi và đừng kéo dài nỗi đau bằng những lời tạm biệt dài dòng. Hãy nhanh chóng, chỉ với một nụ hôn. Nước mắt của con bạn sẽ ngừng rơi ngay sau khi bạn khuất tầm mắt. Thiết lập một thói quen tạm biệt cũng có thể giảm bớt lo lắng và giúp việc rời mẹ diễn ra suôn sẻ hơn. Khi trẻ biết điều gì sẽ xảy ra, chúng sẽ cảm thấy an toàn hơn.

Bạn có thể giúp con cảm thấy tự lập hơn bằng cách không lúc nào cũng giám sát con sát sao. Tất nhiên, con vẫn cần biết bạn luôn ở bên cạnh và đáng tin cậy. Vì vậy, nếu con chập chững đi sang phòng khác, hãy đợi vài phút trước khi đi theo.

Hành vi bắt chước

Con đang quan sát mọi hành động của bạn. Trẻ nhỏ rất thích bắt chước hành vi của những người xung quanh, đặc biệt là bố mẹ. Đó là cách chúng học những hành vi cơ bản.

Bạn có thể thấy con mình cố gắng chải tóc, lau quầy bằng yếm, nghịch điện thoại thông minh của bạn hoặc thử đeo kính râm của bạn. Dần dần, bé cũng sẽ bắt chước được từ ngữ và cách nói chuyện của bạn.

Việc bắt chước cũng có mặt trái. Con có thể nhìn thấy bạn uống vitamin hoặc thuốc và sau đó, khi bạn không để ý, sẽ quyết định làm theo. Vì vậy, hãy luôn cảnh giác về vấn đề an toàn. Hãy sử dụng nắp an toàn cho trẻ em đối với thuốc và vitamin, và cất giữ thuốc ở nơi trẻ không thể với tới. Đừng để trẻ nhìn thấy cách bạn mở các chốt an toàn dành cho trẻ em – trẻ sẽ rất muốn sử dụng chúng giống như bạn.

Chế độ ăn uống và dinh dưỡng

Sữa có trong thực đơn

Sữa bò có lẽ đang trở thành một phần quan trọng trong chế độ ăn của con bạn kể từ khi bé tròn 12 tháng tuổi.

Sữa nguyên kem thường là thức uống được ưa chuộng ở độ tuổi này vì trẻ nhỏ cần chất béo để cung cấp năng lượng cho sự phát triển và nhu cầu năng lượng đáng kể của chúng. (Ngoại lệ có thể: Nếu con thừa cân hoặc béo phì, hoặc có tiền sử gia đình mắc bệnh béo phì, cholesterol cao hoặc bệnh tim mạch, bác sĩ có thể khuyên bạn nên bắt đầu bằng cách cho con uống sữa ít béo.)

Ở tháng thứ 24, bé có thể chuyển sang uống sữa ít béo hoặc thậm chí sữa không béo một cách an toàn.

Khi được tiêu thụ với lượng vừa phải, sữa bò chứa nhiều chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển của trẻ nhỏ. Các chuyên gia dinh dưỡng khuyến cáo trẻ 1 tuổi nên uống ít nhất 500ml sữa mỗi ngày – nhưng không quá 700ml.

Một số trẻ rất thích sữa, và thách thức đối với các bậc phụ huynh là không nên cho trẻ uống quá nhiều. Một đứa trẻ uống nhiều hơn 700ml có thể no bụng vì sữa và bỏ lỡ các loại thực phẩm khác quan trọng cho một chế độ ăn uống cân bằng.

Ngược lại, có những trẻ nhỏ không thích uống sữa bò, ít nhất là lúc đầu. Bởi lẽ, sữa bò có kết cấu, mùi vị và thậm chí cả nhiệt độ khác với sữa mẹ hoặc sữa công thức. Với những trẻ không thích uống sữa có thể thử pha sữa tươi với một ít sữa mẹ hoặc sữa công thức lúc đầu (ví dụ, một phần sữa tươi và ba phần đồ uống thường dùng của bé). Sau đó, từ từ tăng lượng sữa lên đến 100%.

Cha mẹ có thể tìm hiểu thêm về việc giới thiệu sữa bò, các lựa chọn khác nếu con không thể hoặc không muốn uống sữa, hoặc nếu bạn muốn cho bé uống các loại đồ uống giàu canxi khác, chẳng hạn như sữa đậu nành tăng cường canxi.

Dùng thìa

Bé có thể bắt đầu tự ăn bằng thìa trong tháng này, mặc dù khả năng ăn của bé có thể chưa được tốt lắm. Hãy chuẩn bị tinh thần cho việc thức ăn sẽ bừa bộn hơn bình thường một chút, và cứ để bé tự làm – sử dụng thìa là một cách tuyệt vời giúp bé cải thiện khả năng phối hợp tay mắt, rèn luyện tính tự lập và làm cho giờ ăn trở nên thú vị hơn. Đến 18 tháng tuổi, bé có thể đã thành thạo việc này.

Thực phẩm mới

Bây giờ khi bé tròn 1 tuổi và hệ miễn dịch cũng như hệ tiêu hóa đã phát triển mạnh mẽ hơn, bạn có thể cân nhắc cho bé ăn một số loại thực phẩm.  Sữa bò và mật ong hiện được coi là an toàn. Tuy nhiên, hãy nhớ tránh những thực phẩm có thể gây nghẹn.

Và nếu cần, hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ nhi khoa để xác định chiến lược tốt nhất về giới thiệu các loại thực phẩm gây dị ứng hàng đầu, bao gồm trứng, sữa, đậu phộng, lúa mì, đậu nành, các loại hạt, cá và động vật có vỏ. 

Ngủ

Các thói quen trước khi đi ngủ

Ngủ trưa là một trong những điều xa xỉ nhỏ bé mà cha mẹ được hưởng khi chăm sóc em bé, đặc biệt nếu bạn tận dụng thời gian đó để nghỉ ngơi và nạp lại năng lượng. Nhưng khi con bạn bước sang tuổi đầu tiên, bé có thể bắt đầu chống đối việc ngủ trưa. Không chỉ vậy, tính độc lập ngày càng tăng của bé cũng có thể khiến bé quấy khóc vào giờ đi ngủ.

Việc tuân theo một thói quen đi ngủ đã được thiết lập tốt , có thể bao gồm tắm hoặc kể chuyện, có thể mang lại cho bé cảm giác thoải mái vì biết điều gì sẽ xảy ra vào giờ đi ngủ và giúp bé dễ dàng chìm vào giấc ngủ hơn.

Hãy đảm bảo bạn và con nhỏ có đủ thời gian để gắn kết và thư giãn vào cuối ngày. Bạn có thể chọn luân phiên các hoạt động với người bạn đời của mình – bạn tắm cho con, người ấy đọc truyện, v.v. – mỗi tối. Hoặc, để mỗi người có thời gian nghỉ ngơi vài lần một tuần, hãy thử luân phiên nhau chịu trách nhiệm ru con ngủ vào các đêm khác nhau.

Một mẹo khác để giúp giờ đi ngủ diễn ra suôn sẻ hơn là nhờ người giữ trẻ hoặc người thân thỉnh thoảng ru bé ngủ theo thói quen mà bạn đã thiết lập. Bằng cách đó, bé sẽ học cách liên kết giờ đi ngủ với thói quen và không phụ thuộc vào sự có mặt của bạn để chìm vào giấc ngủ.

Nguồn: babycenter.com