HbeAg là gì?

Kháng nguyên e của virus viêm gan B (HBeAg - Hepatitis B evolope Antigen) được coi là một phần của kháng nguyên lõi, là một dạng protein virus do các tế bào nhiễm HBV tiết ra. Sự hiện diện của kháng nguyên chứng tỏ lượng virus trong máu đang cao và người bệnh có khả năng lây nhiễm cao.

Ảnh minh họa: Nguồn internet

Thường một tuần hay một tháng sau khi nhiễm HBV thì  HBsAg xuất hiện trong máu, tiếp theo là HBeAg và kháng thể IgM và IgG cho HBcAg (anti-HBc). Khi HBsAg biến mất thì kháng thể chống sAg (anti-HBs) mới xuất hiện.

Mục đích của xét nghiệm

- Không giống như các kháng nguyên bề mặt, e-kháng nguyên được tìm thấy trong máu chỉ khi virus HBV tích cực hoạt động sao chép. Vì thế, sự có mặt của HBeAg tương quan đến sự gia tăng virus nhiễm (phân tử Dane) và sự hiện diện của virus đặc hiệu DNA Polymerase trong huyết thanh.

Ảnh minh họa: Nguồn internet

- HBeAg thường được sử dụng như là một dấu hiệu của khả năng lây lan virus cho người khác (lây nhiễm). Nó cũng có thể được sử dụng để theo dõi hiệu quả điều trị. Khi xét nghiệm HbeAg dương tính, bệnh nhân sẽ được kiểm tra thêm xét nghiệm về men gan, hoặc định lượng virus viêm gan B để điều trị.

Ý nghĩa của xét nghiệm

Trong suốt giai đoạn HBeAg dương tính có nghĩa là bệnh nhân bị nhiễm virus B đang ở giai đoạn có nguy cơ cao truyền bệnh cho những người tiếp xúc họ. Trong viêm gan B mãn tính , sự hiện diện của HBeAb chứng tỏ bệnh đã diễn tiến tương đối lâu, nhất là có thể đã chuyển sang giai đoạn xơ gan , hoặc ung thư gan nguyên phát.

Nếu kết quả XN là HBsAg (+) có nghĩa là cơ thể đang bị nhiễm siêu vi B.

- Kháng nguyên này sẽ tăng nhanh trong vòng 10 tuần lễ đầu sau khi nhiễm bệnh, trong trường hợp cơ thể khỏe mạnh, sức đề kháng tốt thì HbsAg sẽ từ từ giảm dần và biến mất hoàn toàn trong khoảng 4-6 tháng sau đó, cơ thể hoàn toàn khỏi bệnh và có miễn nhiễm suốt đời với viêm gan B mà không cần phải chích ngừa.

- Nếu chất HbsAg không mất đi mà tiếp tục hiện diện trên 6 tháng thì đó là trường hợp người lành mang mầm bệnh viêm gan siêu vi B mạn tính.

Ảnh minh họa: Nguồn internet

Nếu kết quả xét nghiệm là HbeAg (-) có nghĩa là siêu vi B đang trong giai đoạn nằm yên, tức là virus không sinh sôi nảy nở, các tế bào gan ít có nguy cơ bị tấn công lan rộng, khả năng lây nhiễm và lan truyền sang cho người khác cũng ít hơn. Tuy nhiên những người thân tiếp xúc hàng ngày với người có HbeAg (-) cần được tiêm ngừa viêm gan B.

Ý nghĩa của HbeAg trong điều trị

Xét nghiệm men gan (ALT- AST) được thực hiện sau xét nghiệm HbeAg để hỗ trợ đánh giá việc điều trị

Đối với bệnh nhân viêm gan virus B mạn tính có HBeAg dương tính và HBV DNA cao (>105 copies/ml):

ALT- AST bình thường:  3- 6 tháng xét nghiệm men gan một lần, 6- 12 tháng XN HBeAg một lần.  Cần sinh thiết gan đối với BN > 40 tuổi có ALT bình thường , tiến hành điều trị khi có viêm hoại tử mức độ vừa và nặng hoặc xơ nhiều

ALT- AST tăng từ 1- 2 lần so với bình thường: 3 tháng xét nghiệm men gan một lần, 6 tháng XN HBeAg một lần. Cần sinh thiết gan đối với BN > 40 tuổi hoặc ALT tăng thường xuyên. Tiến hành điều trị khi có viêm hoại tử mức độ vừa và nặng hoặc xơ nhiều

ALT- AST >2 lần so với bình thường: Nếu có vàng da hoặc xơ gan mất bù điều trị ngay, nếu không có thể  trĩ hoãn điều trị sau 6 tháng.

Ảnh minh họa: Nguồn internet

Đối với bệnh nhân viêm gan virus B mạn tính có HBeAg  âm tính:

ALT- AST bình thường có HBV DNA < 104 copies/ ml:  3 tháng  xét nghiệm men gan một lần trong năm đầu, nếu không tăng sau đó 6- 12 tháng xét nghiệm men gan một lần. 

ALT- AST tăng  từ 1-2 lần so với bình thường: 3 tháng  xét nghiệm men gan và HBV DNA một lần, nếu  nồng độ virus không thay đổi cần tiến hành sinh thiết gan đối với người trên 40 tuổi. Tiến hành điều trị khi có viêm hoại tử mức độ vừa và nặng hoặc xơ nhiều

ALT- AST >2 lần so với bình thường  và HBV DNA ≥ 104 copies/ ml : Tiến hành điều trị.

Xét nghiệm HbeAg là một xét nghiệm quan trong trong việc đánh giá sự nhân lên của virus cũng như trong điều trị bệnh, do vậy xét nghiệm cần được thực hiện sau khi bệnh nhân có dương tính với HbsAg, thường thì xét nghiệm sẽ đi liền với xét nghiệm men gan, định lượng nồng đồ virus để quyết định điều trị cũng như hiệu quả điều trị.