Vì sao trẻ nào cũng thích chơi "Ú òa"?

Trò chơi đơn giản ấy luôn khiến em bé cười thích thú và muốn chơi đi chơi lại nhiều lần. Đằng sau những tiếng cười ấy không chỉ là niềm vui, mà theo các nhà tâm lý học, "Ú òa" còn là một trong những trò chơi đầu tiên giúp trẻ học cách hiểu thế giới và xây dựng những kỹ năng quan trọng cho sự phát triển sau này.

Não bộ của trẻ phát triển như thế nào?

Mỗi em bé có tốc độ phát triển riêng. Có bé biết lẫy sớm, có bé tập đi muộn hơn một chút. Tuy nhiên, các nhà tâm lý học cho rằng những khả năng nhận thức quan trọng thường xuất hiện theo một trình tự khá giống nhau.

Năm 1936, nhà tâm lý học người Thụy Sĩ Jean Piaget là người đầu tiên mô tả các giai đoạn phát triển nhận thức ở trẻ. Dù các nghiên cứu hiện đại cho rằng quá trình này linh hoạt hơn so với mô hình ban đầu của Piaget, những cột mốc ông đề xuất vẫn giúp giải thích vì sao trò "Ú òa" lại xuất hiện đúng vào một giai đoạn rất đặc biệt trong những năm đầu đời.

Chỉ khoảng hai ngày sau khi sinh, trẻ đã có thể nhận ra khuôn mặt của người chăm sóc. Đến khoảng 6 - 10 tuần tuổi, trẻ bắt đầu có phản ứng xã hội rõ ràng hơn, chẳng hạn như mỉm cười đáp lại khi nhìn thấy một khuôn mặt đang cười với mình. Đây là dấu hiệu cho thấy não bộ đã bắt đầu hình thành những kết nối đầu tiên của bé với thế giới xung quanh.

Từ khoảng 2 - 4 tháng tuổi, trẻ tiếp tục phát triển khả năng nhận ra mối quan hệ đơn giản giữa nguyên nhân và kết quả. Ví dụ, trẻ có thể hiểu rằng khi mình khóc thì sẽ có người đến bế, hoặc khi mình cử động tay chân thì có thể tạo ra âm thanh hay sự thay đổi xung quanh.

Đến khoảng 4 - 7 tháng tuổi, bé bắt đầu hiểu rằng con người và đồ vật vẫn tiếp tục tồn tại ngay cả khi không còn nhìn thấy chúng. Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi là "sự tồn tại của vật thể.” Vì vậy, trước giai đoạn này, đối với trẻ, “không thấy” nghĩa là “không tồn tại.” 

Vì sao trẻ thích chơi "Ú òa"?

Đối với người lớn, khi ai đó dùng hai tay che mặt, chúng ta vẫn biết họ đang đứng ngay trước mình. Chỉ là khuôn mặt đang bị che khuất.

Nhưng với một em bé chưa hình thành đầy đủ khái niệm về sự tồn tại của vật thể, mọi chuyện lại hoàn toàn khác.

Trước giai đoạn này, "không nhìn thấy" gần như đồng nghĩa với "không còn tồn tại". Vì vậy, khi bố mẹ che mặt, trong nhận thức của trẻ, họ dường như đã thực sự biến mất, giống như một trò ảo thuật. Và khi khuôn mặt quen thuộc bất ngờ xuất hiện trở lại cùng tiếng "Ú òa!", điều đó tạo nên một bất ngờ thú vị khiến trẻ thích thú và bật cười.

Đến khoảng 9 tháng tuổi, nhiều khả năng nhận thức bắt đầu phối hợp với nhau. Trẻ có thể tập trung vào trò chơi lâu hơn, biết chờ đợi khoảnh khắc người lớn xuất hiện và thậm chí chủ động kéo tay, tìm kiếm người đang trốn hoặc háo hức đón chờ tiếng "Ú òa!" tiếp theo.

Lúc này, trẻ không còn chỉ là người quan sát mà đã thực sự trở thành một phần của trò chơi thú vị đầu đời này.

Nguồn: Internet

"Ú òa" giúp trẻ học về thế giới

Trò chơi “Ú òa” là người thầy đầu tiên của trẻ. Trẻ nhỏ không học bằng những bài giảng. Các em học thông qua việc quan sát, thử nghiệm và liên tục kiểm chứng những gì mình nhìn thấy.

Trong một nghiên cứu, người ta cho trẻ 11 tháng tuổi xem một vật cản được giấu một phần sau tấm màn. Khi các món đồ chơi lăn qua và dừng lại hoặc xuyên qua vật cản một cách "kỳ diệu", những trẻ được xem các hiện tượng thách thức kỳ vọng này tỏ ra hứng thú hơn và ưu tiên khám phá chúng hơn là các đồ vật mới. 

Điều này cho thấy ngay từ rất sớm, não bộ của trẻ đã không ngừng dự đoán về thế giới xung quanh: Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo? Điều mình nghĩ có đúng không?

"Ú òa" cũng hoạt động theo đúng cơ chế ấy. Mỗi lần người lớn che mặt rồi xuất hiện trở lại, trẻ lại có thêm một cơ hội để đưa ra dự đoán, kiểm chứng kết quả và điều chỉnh cách hiểu của mình về thế giới.

Có thể nói, đây là một trong những "bài học khoa học" đầu tiên của cuộc đời: quan sát, dự đoán rồi kiểm chứng.

"Ú òa" là bài học đầu tiên về giao tiếp

Trò chơi này luôn cần sự tương tác giữa hai người. Trò chơi có các đặc điểm của tương tác xã hội như: giao tiếp bằng mắt, thay phiên nhau chơi và cùng tham gia. Trong suốt quá trình chơi, em bé nhìn vào mắt người lớn, chờ đợi phản hồi, đáp lại bằng tiếng cười hay nét mặt thích thú, rồi tiếp tục chờ đến lượt tiếp theo. Những tương tác tưởng chừng rất đơn giản ấy lại là nền tảng của giao tiếp xã hội.

Các nhà tâm lý học gọi đây là tương tác hai chiều. Khi người lớn phát ra một tín hiệu và trẻ phản hồi, rồi người lớn tiếp tục đáp lại, não bộ của trẻ sẽ dần học được rằng giao tiếp là một quá trình qua lại, nơi mỗi hành động đều mang ý nghĩa và nhận được phản hồi từ người khác.

Chính vì vậy, một số nhà tâm lý học còn gọi "Ú òa" là "trò đùa đầu tiên" của em bé. Điều khiến trò chơi trở nên thú vị không nằm ở nội dung phức tạp, mà ở cảm giác bất ngờ được tạo ra trong một khuôn mẫu quen thuộc.

Sự phát triển của trò chơi theo từng giai đoạn

Khi trẻ lớn hơn, các các khả năng vận động và nhận thức khác phát triển, nền tảng của các kỹ năng xã hội và nhận thức “sự tồn tại của vật thể” tạo ra các loại trò chơi khác nhau, một trong những trò chơi đó là trốn tìm.

Tuy nhiên, những đứa trẻ nhỏ thường trốn rất “ngộ nghĩnh”. Chúng có thể chỉ che mắt mình hoặc nấp sau một tấm rèm nhưng vẫn để lộ gần hết cơ thể, rồi tin rằng người khác sẽ không tìm thấy.

Lý do là trẻ vẫn chưa phát triển đầy đủ "thuyết tâm trí" (khả năng hiểu rằng người khác có góc nhìn, suy nghĩ và kiến thức khác với mình). Nếu bản thân không nhìn thấy người khác, trẻ có thể cho rằng người khác cũng không nhìn thấy mình.

Đến khoảng 3 - 4 tuổi, khi khả năng này dần hình thành, trẻ bắt đầu biết đặt mình vào vị trí của người khác. Các em có thể nhập vai, chơi giả vờ và cùng nhau xây dựng những thế giới tưởng tượng. Đến khoảng 5 - 6 tuổi, cùng với sự phát triển của ngôn ngữ, trẻ bắt đầu chơi những trò có luật lệ, biết thương lượng, hợp tác và thống nhất cách chơi với bạn bè.

Sau giai đoạn này, trò chơi của trẻ không còn phụ thuộc chủ yếu vào sự phát triển nhận thức mà chịu ảnh hưởng nhiều hơn từ tính cách, sở thích và môi trường sống.

Không chỉ mang đến tiếng cười, "Ú òa" còn xuất hiện đúng vào giai đoạn não bộ của trẻ đang phát triển mạnh mẽ. Thông qua những tương tác tưởng chừng rất đơn giản, trẻ từng bước học cách hiểu thế giới, hình thành kỳ vọng về những điều sẽ xảy ra, xây dựng cảm giác an toàn và phát triển những nền tảng đầu tiên của giao tiếp xã hội.

Có lẽ vì vậy mà dù được gọi là il gioco del cucù, ba' 'éno hay inai-inai... ba!, "Ú òa" vẫn luôn là một trong những trò chơi đầu đời gắn liền với tuổi thơ của hầu hết mọi đứa trẻ.

Tổng hợp: Diệu Nhi

Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=qKM4JzToM-A