Giao diện tiếp cận

Hiệu ứng Zeigarnik và trí nhớ Thứ Sáu, 28/06/2024, 00:00

Hiệu ứng Zeigarnik và trí nhớ

(Ảnh: internet)

Hiệu ứng Zeigarnik giải thích lý do tại sao bạn khó quên những công việc chưa hoàn thành hơn là những nhiệm vụ đã hoàn thành. 

Bạn đã bao giờ thấy mình có những suy nghĩ xâm nhập về một việc gì đó mà bạn chưa hoàn thành chưa? Có thể một dự án công việc dang dở khiến bạn mất ngủ vào ban đêm hoặc cốt truyện hồi hộp của một cuốn tiểu thuyết mà bạn đang đọc cứ quanh quẩn trong đầu bạn. Có một lý do tại sao rất khó để ngừng suy nghĩ về những nhiệm vụ chưa hoàn thành và bị gián đoạn, và các nhà tâm lý học gọi đó là hiệu ứng Zeigarnik.

Hiệu ứng Zeigarnik là gì?

Hiệu ứng Zeigarnik là thứ mà bạn có thể trải nghiệm thường xuyên hơn bạn nghĩ. Khi bạn bắt đầu làm một nhiệm vụ nhưng không hoàn thành, những suy nghĩ về công việc còn dang dở có thể sẽ tiếp tục xuất hiện trong tâm trí bạn ngay cả khi bạn đã chuyển sang những việc khác. Những suy nghĩ này thúc giục bạn quay lại và hoàn thành nhiệm vụ mà bạn đã bắt đầu. Hiệu ứng này cũng là lý do tại sao bạn cứ nghĩ về một cuốn tiểu thuyết hấp dẫn mà bạn đã đọc được một nửa hoặc một trò chơi điện tử mà bạn vẫn chưa hoàn thành.

Trong cuộc sống hàng ngày, bạn có nhiều nhiệm vụ thu hút sự chú ý của mình. Nhưng bạn có thể thấy rằng những việc bạn để dang dở có xu hướng len lỏi vào tâm trí bạn ngay cả khi bạn đã bắt đầu làm việc khác.

Phim truyền hình dài tập và phim truyền hình nhiều tập cũng tận dụng hiệu ứng Zeigarnik. Ví dụ, một tập phim có thể kết thúc, nhưng câu chuyện rõ ràng chưa kết thúc. Những "cảnh hồi hộp" này khiến người xem háo hức muốn xem điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, và nhờ hiệu ứng Zeigarnik, họ sẽ có động lực để quay lại và xem tập tiếp theo để tìm hiểu.

Hiệu ứng Zeigarnik cũng thường gặp ở trường học. Trước kỳ thi, có lẽ bạn đã nhớ được khá nhiều tài liệu mà bạn vừa học. Tuy nhiên, sau kỳ thi, có lẽ bạn sẽ gặp khó khăn hơn nhiều trong việc nhớ lại tất cả những thứ bạn đã học. Vì bạn không còn sử dụng ngay lập tức nữa nên thông tin có thể giống như bị xóa khỏi bộ nhớ của bạn.

Ví dụ về hiệu ứng Zeigarnik

Có lẽ bạn thường xuyên gặp phải hiệu ứng Zeigarnik trong cuộc sống hàng ngày. Ví dụ:

  • Bạn đi mua sắm thực phẩm và đưa con đến trường, nhưng bạn không thể ngừng nghĩ về đống quần áo chưa gấp.
  • Bạn đã trả lời một loạt email nhưng không trả lời hết trước khi kết thúc ngày làm việc vào thứ Sáu. Bạn nghĩ về những email còn lại trong suốt cả tuần.
  • Bạn theo dõi tập cuối của chương trình truyền hình yêu thích và kết thúc với một tình tiết gay cấn. Bạn vẫn đang nghĩ về những gì đã xảy ra nhiều tuần sau đó.
  • Bạn nhận được thông báo rằng bạn chưa kiểm tra và mặc dù bạn phải làm việc, bạn vẫn bị phân tâm bởi tin nhắn chưa đọc.
  • Bạn điền đơn xin việc và nhận được thông báo rằng hồ sơ của bạn chỉ hoàn thành 75%. Bạn không cảm thấy mình có thể chuyển sang nhiệm vụ khác cho đến khi hoàn tất thiết lập (100%). 

Lịch sử của Hiệu ứng Zeigarnik

Hiệu ứng Ziegarnik lần đầu tiên được quan sát và mô tả bởi một nhà tâm lý học người Nga tên là Bluma Zeigarnik, một học trò của nhà lý thuyết có ảnh hưởng Kurt Lewin. Khi đang ngồi trong một nhà hàng đông khách ở Vienna, Ziegarnik nhận thấy rằng những người phục vụ có trí nhớ tốt hơn về các đơn hàng chưa thanh toán. Tuy nhiên, sau khi hóa đơn được thanh toán, những người phục vụ gặp khó khăn trong việc nhớ lại các chi tiết chính xác của các đơn hàng.

(Ảnh: internet)

Nghiên cứu của Zeigarnik

Trong một loạt các thí nghiệm, những người tham gia được yêu cầu hoàn thành các nhiệm vụ đơn giản như xâu chuỗi hạt, ghép các câu đố hoặc giải các bài toán. Một nửa số người tham gia bị gián đoạn giữa chừng khi đang thực hiện các nhiệm vụ này.

Sau một giờ chờ đợi, Zeigarnik yêu cầu những người tham gia mô tả những gì họ đã làm. Bà phát hiện ra rằng những người bị gián đoạn công việc có khả năng nhớ những gì họ đã làm gấp đôi so với những người có thể hoàn thành nhiệm vụ. 

Trong một phiên bản khác của thí nghiệm, Zeigarnik phát hiện ra rằng người lớn có thể nhớ các nhiệm vụ chưa hoàn thành thường xuyên hơn 90% so với việc họ có thể hoàn thành nhiệm vụ. Các nghiên cứu ban đầu của Zeigarnik được mô tả trong một bài báo có tựa đề "Về các nhiệm vụ đã hoàn thành và chưa hoàn thành" được xuất bản vào năm 1927. 

Nghiên cứu sâu hơn khám phá hiệu ứng

Vào những năm 1960, nhà nghiên cứu trí nhớ John Baddeley đã khám phá sâu hơn những phát hiện của Zeigarnik trong một thí nghiệm. Người tham gia được cho một khoảng thời gian giới hạn để giải một loạt các câu đố chữ. Nếu họ không thể giải được câu đố chữ trước khi hết thời gian, họ sẽ được đưa cho từ trả lời.

Sau đó, khi những người tham gia được yêu cầu nhớ lại các từ đảo chữ, họ có thể nhớ tốt hơn những từ mà họ chưa giải được so với những từ mà họ đã giải được. Những phát hiện này ủng hộ quan sát của Zeigarnik rằng mọi người có trí nhớ tốt hơn đối với các nhiệm vụ chưa hoàn thành hoặc thông tin bị gián đoạn.

Nghiên cứu xung đột

Tuy nhiên, không phải tất cả các nghiên cứu đều tìm thấy sự hỗ trợ cho hiệu ứng này. Một số nghiên cứu đã không cho thấy hiệu ứng tương tự và các nhà nghiên cứu khác đã phát hiện ra rằng có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức mạnh của hiệu ứng. Ví dụ, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng động lực có thể đóng vai trò chính trong việc mọi người ghi nhớ thông tin tốt như thế nào.

Bộ nhớ hoạt động thế nào?

Bộ nhớ ngắn hạn bị hạn chế về cả dung lượng và thời gian. Thông thường, chúng ta chỉ có thể lưu giữ một số thông tin nhất định trong trí nhớ. Ngay cả khi đó, chúng ta vẫn cần phải tiếp tục luyện tập thông tin để ghi nhớ. Quá trình này đòi hỏi khá nhiều nỗ lực về mặt tinh thần. Bạn càng cố gắng giữ thông tin trong trí nhớ trong thời gian ngắn, bạn càng phải nỗ lực nhiều hơn để giữ thông tin đó ở nguyên vị trí.

Ví dụ, người phục vụ phải nhớ rất nhiều chi tiết về những người ngồi tại bàn mà họ phục vụ. Thông tin về món ăn và đồ uống mà khách hàng gọi cần phải được ghi nhớ cho đến khi khách hàng dùng xong bữa ăn.

Để giải quyết tình trạng quá tải dữ liệu, mọi người thường dựa vào các thủ thuật tinh thần giúp họ nhớ được rất nhiều thông tin. Hiệu ứng Zeigarnik là một ví dụ. Chúng ta giữ thông tin trong thời gian ngắn bằng cách liên tục kéo nó trở lại nhận thức của chúng ta. Bằng cách thường xuyên nghĩ về các nhiệm vụ chưa hoàn thành, chúng ta có nhiều khả năng tiếp tục ghi nhớ chúng cho đến khi chúng được hoàn thành.

Hiệu ứng Zeigarnik không chỉ ảnh hưởng đến trí nhớ trong thời gian ngắn. Các nhiệm vụ chưa hoàn thành, chẳng hạn như các mục tiêu mà chúng ta vẫn muốn đạt được, cũng có thể tiếp tục xâm nhập vào suy nghĩ của chúng ta trong thời gian dài hơn. Ví dụ, nếu bạn chưa tốt nghiệp đại học, bằng cấp chưa hoàn thành của bạn có thể sẽ tồn tại trong trí nhớ của bạn trong nhiều năm.

Hiệu ứng Zeigarnik cho chúng ta biết rất nhiều về  cách thức hoạt động của trí nhớ. Khi thông tin được nhận thức, nó thường được lưu trữ trong bộ nhớ cảm giác trong một thời gian ngắn. Khi chúng ta chú ý đến thông tin, nó sẽ chuyển vào bộ nhớ ngắn hạn. Nhiều ký ức ngắn hạn nhanh chóng bị lãng quên, nhưng thông qua quá trình tập dượt tích cực, một số thông tin có thể chuyển vào bộ nhớ dài hạn.

Zeigarnik cho rằng việc không hoàn thành một nhiệm vụ sẽ tạo ra căng thẳng nhận thức tiềm ẩn. Điều này khiến chúng ta cần nhiều nỗ lực tinh thần và luyện tập hơn để giữ nhiệm vụ ở vị trí hàng đầu trong nhận thức của mình. Tuy nhiên, sau khi hoàn thành, tâm trí chúng ta có thể buông bỏ nỗ lực thêm.

Làm thế nào để hiệu ứng Zeigarnik phát huy tác dụng với bạn

Không chỉ là một quan sát thú vị về cách bộ não con người hoạt động, bạn có thể sử dụng hiệu ứng Zeigarnik để có lợi cho mình. Có một số ứng dụng thực tế của hiệu ứng Zeigarnik mà bạn có thể sử dụng ngày nay.

Theo lẽ thường, bạn có thể cho rằng hoàn thành một nhiệm vụ trước khi dừng lại là cách tốt nhất để đạt được mục tiêu. Tuy nhiên, hiệu ứng Zeigarnik cho rằng việc bị ngắt quãng trong khi thực hiện nhiệm vụ có thể là một chiến lược hiệu quả để cải thiện khả năng ghi nhớ thông tin của bạn.

Tận dụng tối đa các buổi học của bạn

Nếu bạn đang học cho kỳ thi, hãy chia nhỏ các buổi học thay vì nhồi nhét vào đêm trước ngày thi. Bằng cách học thông tin bạn cần học theo từng phần, bạn sẽ có nhiều khả năng nhớ thông tin đó cho đến ngày thi.

Nếu bạn đang vật lộn để ghi nhớ một điều gì đó quan trọng, những sự gián đoạn tạm thời có thể có lợi cho bạn. Thay vì chỉ lặp lại thông tin, hãy xem lại thông tin đó vài lần, sau đó nghỉ ngơi. Trong khi bạn đang tập trung vào những thứ khác, bạn sẽ thấy mình quay trở lại thông tin mà bạn đang học.

Vượt qua sự trì hoãn

Sự trì hoãn có liên quan đến Zeigarnik theo một số cách quen thuộc. Chúng ta thường trì hoãn các nhiệm vụ cho đến phút cuối cùng, chỉ để hoàn thành chúng trong sự vội vã điên cuồng vào phút cuối cùng có thể để đáp ứng thời hạn. Thật không may, thói quen này dẫn đến căng thẳng và hiệu suất kém.

Một cách để vượt qua sự trì hoãn là sử dụng hiệu ứng Zeigarnik để làm việc cho bạn. Bắt đầu bằng cách thực hiện bước đầu tiên, dù nhỏ đến đâu. Khi bạn đã bắt đầu - nhưng chưa hoàn thành - công việc của mình, bạn sẽ thấy mình suy nghĩ về nhiệm vụ cho đến khi hoàn thành. Bạn có thể không hoàn thành tất cả cùng một lúc, nhưng mỗi bước nhỏ bạn thực hiện sẽ đưa bạn đến gần hơn với mục tiêu của mình.

Cách tiếp cận này có thể thúc đẩy bạn hoàn thành và mang lại cảm giác thành tựu khi bạn hoàn thành một nhiệm vụ và có thể dành năng lượng tinh thần của bạn vào việc khác.

Tạo sự quan tâm và chú ý

Các nhà quảng cáo và tiếp thị sử dụng hiệu ứng Zeigarnik để khuyến khích người tiêu dùng mua sản phẩm của họ. Những người sáng tạo như nhà làm phim và biên kịch truyền hình cũng sử dụng hiệu ứng này. Ví dụ, hãy nghĩ về cách các đoạn giới thiệu phim được thiết kế để thu hút sự chú ý của bạn bằng cách trêu chọc bạn bằng một số thông tin, nhưng không phải tất cả, về cốt truyện và nhân vật. Đoạn giới thiệu thu hút sự chú ý của bạn nhưng khiến bạn muốn xem thêm. Để biết điều gì xảy ra, bạn sẽ phải xem phim.

Các tập phim truyền hình thường kết thúc bằng một khoảnh khắc hành động cao trào, một khoảnh khắc hồi hộp, khiến số phận của các nhân vật hoặc kết cục của tình huống vẫn chưa được giải quyết. Để giảm bớt sự căng thẳng do những kết thúc hồi hộp tạo ra, người xem phải nhớ xem tập tiếp theo khi nó ra mắt.

Thúc đẩy sức khỏe tinh thần

Hiệu ứng Zeigarnik không phải lúc nào cũng có lợi. Khi bạn không hoàn thành nhiệm vụ, chúng có thể đè nặng lên tâm trí bạn và tạo ra căng thẳng. Những suy nghĩ căng thẳng, xâm lấn có thể dẫn đến lo lắng và ảnh hưởng đến giấc ngủ của bạn. 

Nói như vậy, hiệu ứng Zeigarnik có cách giúp bạn giải quyết căng thẳng. Những suy nghĩ lặp đi lặp lại mà bạn đang có sẽ thúc đẩy bạn hoàn thành những gì bạn đã bắt đầu, và điều này có thể giải tỏa căng thẳng và cải thiện lòng tự trọng và sự tự tin của bạn.

Tóm lại

Hiệu ứng Zeigarnik bắt đầu bằng một quan sát đơn giản về cách các bồi bàn nhà hàng ghi nhớ nhiều đơn hàng của khách hàng. Kể từ đó, nghiên cứu đã chỉ ra rằng chúng ta có xu hướng nhớ lại các nhiệm vụ chưa hoàn thành tốt hơn là các nhiệm vụ đã hoàn thành. Mặc dù nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến hiệu ứng Zeigarnik và sức mạnh của nó, nhưng bạn thường có thể sử dụng nó để có lợi cho mình. Ví dụ, bằng cách nghỉ giải lao có chủ đích trong khi học, bạn có thể thấy rằng mình có thể nhớ tốt hơn các chi tiết quan trọng cần thiết cho bài kiểm tra.

Nguồn: Kendra Cherry (verywellmind.com)

Lượt xem: 91

Nhận xét(0 Nhận xét)

Chưa có nhận xét nào

Chúng tôi mong muốn nhận được nhận xét  của bạn.

Bạn vui lòng nhập đầy đủ các trường có dấu *




Các tin mới hơn


Các tin khác


Đăng ký nhận bản tin

Nhận qua email bản tin thông báo về ấn phẩm, chương trình và sự kiện của Tâm sự 360.

Đối tác

IPPF
Logo-Rockefeller
Save-Child
CORDAID

Liên kết website

CCIHP
Lao động xa nhà

Đóng góp - Tài trợ

Thanh niên Việt Nam cần sự chung tay của bạn để có một cuộc sống lành mạnh, an toàn, thỏa mãn và tương lai bền vững.



Thống kê truy cập

Số người đang online: 12
Lượt truy cập: 33026736

bandar togel terbaik slot online gampang maxwin 10 Daftar Bandar Togel Terbaik Togel Terbaik Dan Terbesar Min Bett 100 Perak 5Daftar Situs Bandar Togel Terpercaya Situs togel Resmi dan Terpercaya Aplikasi bandartogel terbaik dan terbesar di indonesia 5 Rekomendasi Situs Bandar Togel terbaik Rekomendasi Situs Bandar Togel Terbaik SLOT GACOR : Slot Online Gacor Terbaik SLOT DEMO : Slot Demo Gacor Terlengkap 5 Daftar Situs Bo Bandar Togel Terbaik 10 Daftar Bandar Togel Terbesar Dan Terbaik Daftar Bo Bandar Togel Terbaik 10 Daftar Bandar Togel Terbaik 10 Daftar Bandar Togel Terbaik Rekomendasi Slot Demo Anti Lag Slot Demo Gacor Situs Bandar Togel Resmi Rekomendasi Slot Demo Anti Lag TOTO ONLINE Akun Slot Demo Gacor Terlengkap 10 Daftar Bandar Togel Terbaik